Exacte productie- en exportcijfers van de verschillende herkomstlanden voor chayote zijn lastig te vinden: er bestaat geen specifieke HS- of SITC-code voor dit uit Midden-Amerika afkomstige gewas. Toch is het duidelijk dat Costa Rica zich heeft ontpopt als een van de grootste producenten en exporteurs ter wereld. Het Costaricaanse bedrijf B&C Exportadores claimt zelfs de grootste exporteur ter wereld te zijn van chayote, een groente die tot de komkommerfamilie behoort en rijk is aan vitamine C. 
© B&C Exportadores
Volgens cijfers van Procomer, het Costaricaanse exportbevorderingsagentschap, exporteerde het land vorig jaar voor €27,2 miljoen aan chayote. Daarvan ging 73% naar de Verenigde Staten, 13% naar de Europese Unie — voornamelijk Spanje, Nederland en Portugal —, 7% naar Canada, 4% naar het Verenigd Koninkrijk en 3% naar Puerto Rico. De export maakte een flinke sprong in 2023, gedreven door een sterke toename richting de Amerikaanse markt. De afgelopen tien jaar bleef de afzet in de EU stabiel, met een gemiddelde waarde van €3,2 miljoen per jaar.
Drie broers en zussen, één missie
© FreshPlazaB&C is een Costa Ricaans familiebedrijf dat gespecialiseerd is in de export van chayote, cassave, yam, gember en pompoen, zowel vers als bevroren. De leiding ligt bij drie broers en zussen: Laura, Alberto en Vinicio Bonilla. "Vinicio beheert alle veldoperaties en is elke dag op de teeltlocaties aanwezig; Laura is algemeen directeur en beheert de financiën; en ik leid de drie pakstations", legt Alberto uit (zie foto rechts). "We zijn zowel telers als verpakkers."
Hun vader richtte het bedrijf eind jaren tachtig op, en de tweede generatie heeft het niet alleen weten te behouden, maar naar een hoger niveau getild. Met name de divisie diepgevroren producten is flink gegroeid onder hun leiding. Alberto aarzelt niet: B&C is de grootste chayote-exporteur ter wereld. "Mexico heeft misschien grotere teeltbedrijven. Maar wij zijn de grootste exporteurs van chayote." Met cassave is de claim even stellig: "B&C is de grootste cassave-exporteur van Costa Rica en daarmee een van de grootste ter wereld."
160 hectare, drie keer per week geoogst
B&C teelt zo'n 1.000 hectare cassave en 160 hectare chayote. Dit laatste areaal klinkt bescheiden, maar dat is misleidend: waar cassave eenmaal per jaar wordt geoogst, wordt chayote drie keer per week geoogst, het hele jaar door. Dat continue ritme zorgt ervoor dat 160 hectare een volume oplevert dat vergelijkbaar is met een veel grotere cassave-operatie.
© B&C ExportadoresHet bedrijf heeft drie pakstations: één voor chayote, één voor cassave en één voor diepgevroren producten. Samen bieden ze werk aan zo'n 400 mensen. Daar komen nog 600 medewerkers op de velden bij. "En velen van hen ken ik persoonlijk", zegt Alberto.
Vrouwen in het veld: meer dan verpakken
Ongeveer 35% van het totale personeelsbestand bestaat uit vrouwen, een cijfer waar Alberto trots op is en waarvoor hij actief heeft gewerkt. Pakstations lenen zich van nature voor vrouwelijke arbeid, omdat er precisie en zorgvuldigheid gevraagd worden in plaats van fysieke kracht. In de teelt is B&C een stap verder gegaan door taken met minder lichamelijke belasting in te voeren — zoals het verwijderen van bladeren en oogsten zonder zwaar tilwerk — zodat vrouwen ook in het veldwerk een plek hebben.
Dertig containers per week
Wat verse producten betreft, verstuurt B&C wekelijks zo'n 30 containers — cassave en chayote samen — naar de Verenigde Staten, Canada en Europa, dat ongeveer 40% van het verse volume afneemt. Het bedrijf begon in 1988 te exporteren naar de VS en rond 2000 volgde Europa, te beginnen met Nederland, gevolgd door het Verenigd Koninkrijk en Spanje. De divisie diepgevroren producten voegt daar nog eens 15 containers per week aan toe.
© B&C Exportadores
De chayote-export naar Europa bedraagt zo'n vier containers per week: twee naar Portugal — dat, ondanks eigen teelt, regelmatig inkoopt — en twee verdeeld over Spanje, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. "Het Verenigd Koninkrijk is een grote chayoteconsument", zegt Alberto, wat grotendeels gedreven wordt door de Jamaicaanse en Caribische gemeenschappen. Het bedrijf verkoopt onder zijn eigen merk Tucan, maar het grootste deel van het volume gaat de deur uit als huismerk van de klant.
Eerst kwaliteit, dan certificaten
Kwaliteit is, in Alberto's woorden, de bestaansreden van het bedrijf: "We willen kwaliteit verkopen. We willen erom bekendstaan." Toetreding tot de Europese markt vereiste een sprong op het gebied van certificering, en B&C heeft dat zonder aarzelen gezet. Het bedrijf beschikt nu over GRASP-, SMETA- en LEAF Marque-certificeringen, en ook over de goedkeuring van Tesco's eigen GRASP-programma. Als een klant aangeeft dat hij een bepaald certificaat nodig heeft om in de supermarkt te komen, luistert Alberto en handelt hij. "Als je in de grote supermarkten wilt verkopen, moet je de juiste certificering hebben."
© B&C Exportadores
© B&C Exportadores
Op het gebied van chemisch gebruik is de voetafdruk van B&C volgens het bedrijf zelf kleiner dan die van vergelijkbare teelten. Een concreet voorbeeld: elke 200 meter in de chayote-plantage zijn bijenhotels geplaatst om natuurlijke bestuiving te bevorderen en zo de behoefte aan chemische ingrepen te verminderen.
Veiligheid en geweten: 'Om rustig te kunnen slapen'
Opvallend is het belang dat Alberto hecht aan interne veiligheid — niet omdat klanten erom vragen, maar uit eigen overtuiging. "Het is voor mezelf. Om rustig te kunnen slapen", zegt hij. B&C voert preventieve controleprogramma's uit om te voorkomen dat illegale activiteiten de bedrijfsvoering binnensluipen. Er zijn periodieke drugtests voor medewerkers, camera's, huisbezoeken aan medewerkers en strikte regels rond drugshandel. "Als je verslaafd bent, heb je contacten met drugsdealers. En dan kan het zomaar gebeuren dat je erin wordt meegesleurd. Door het personeel daar ver vandaan te houden, bescherm je zowel de mensen als het bedrijf", aldus Alberto.
© B&C Exportadores
Hetzelfde principe geldt voor lonen en sociale premies. Alberto is resoluut: het erfgoed van 'Don Cuyo' — zoals zijn vader bekend stond — alles correct betalen en de wet naleven, staat niet ter discussie. Hij ervaart dat niet als een verplichting, maar als een morele erfenis. "Onze vader heeft ons de regels meegegeven. Je moet correct betalen, je moet betalen wat de wet voorschrijft", besluit Alberto. 
Voor meer informatie:
Alberto Bonilla
B&C Exportadores
1km al Este de las Ruinas de Uljarras
Paraíso (Cartago) – Costa Rica
Tel: +506 2574-5151
[email protected]
www.bycexportadores.com
Costa Rica special: B&C Exportadores
