Babyspinazie is niet meer weg te denken uit de keuken; of het nu in een salade gaat, op een pizza belandt, door een roerbakgerecht gaat of in een smoothie verdwijnt. En in het supermarktkoelvak ligt het het hele jaar door. Dat is mede te danken aan het brede assortiment van Rijk Zwaan, waarmee telers hun afnemers jaarrond kunnen beleveren. Maar achter de schermen werken marktspecialisten en veredelaars van Rijk Zwaan al aan de babyspinazie van morgen. Klimaatverandering, ziekteresistentie en hydrocultuur zijn daarbij belangrijke thema's.
Honderden hectares
Babyspinazie wordt machinaal geoogst, gewassen en verpakt. Afhankelijk van het seizoen staat het gewas drie weken (in de zomer) tot dertien weken (in de winter) op het veld. De teelt vindt op grote schaal plaats in de VS – waar spinaziebedrijven soms honderden hectares beslaan – maar ook in Europa en Australië. "Sommige telers in Noord-Europa hebben ook percelen in Zuid-Europa, en sommige telers in Californië telen ook in Yuma, Arizona. Zo kunnen ze hun klanten het hele jaar door verse spinazie leveren", legt Wim in 't Groen, gewascoördinator bij Rijk Zwaan, uit.
Jaarrondplanning
Om het hele jaar door te kunnen telen, heeft Rijk Zwaan zo'n 75 babyleafrassen in het assortiment. "We hebben rassen voor elke markt en elk klimaat", vervolgt Wim. "Van snel- tot langzaamgroeiende rassen: we hebben altijd een passende oplossing, met de juiste resistenties tegen meeldauw en andere ziekten."
© Rijk Zwaan
Met zo'n groot aanbod is het voor telers niet makkelijk om de juiste keuze te maken. Daarom helpen de gewasspecialisten van Rijk Zwaan bij het opstellen van jaarplanningen. Daarin wisselen spinazierassen elkaar af, afgestemd op het seizoen, de ziektedruk, de weersomstandigheden en de marktsituatie. Zo blijven telers altijd een stap voor. Elk seizoen opnieuw.
Veredelen voor de toekomst
Ondertussen werkt het veredelingsteam van Rijk Zwaan al aan de eisen van morgen, vertelt spinazieveredelaar Jan Jansen. "Veredelen betekent vooruitkijken. Samen met lokale gewasspecialisten denken we voortdurend na over de toekomst. Wat horen we van telers? Wat hebben ze nodig?" zegt hij.
Op basis van die inzichten werkt het team aan nieuwe rassen, legt veredelaar David Courand uit: "We doen proeven op onze veredelingslocaties in de VS, Nederland, Spanje, Italië en Australië. Zo selecteren we rassen die passen bij specifieke klimaatzones. We willen het huidige aanbod steeds verder verbeteren – op het gebied van resistentie, maar ook als het gaat om weerbaarheid tegen klimaatverandering." Van klimaatverschuivingen tot marktwensen: we veredelen voor wat er komen gaat.
Bestand tegen extremen
Klimaatverandering heeft zeker invloed op de teelt, weet Jan. Hij werkt al veertig jaar als veredelaar bij Rijk Zwaan. "Door de stijgende temperaturen verschuift de vraag naar bepaalde rastypen. In Zuid-Europa is er bijvoorbeeld minder behoefte aan snelgroeiende winterrassen, omdat die steeds vaker worden vervangen door langzamere herfstrassen." Naast hogere temperaturen zorgt klimaatverandering ook voor hevige regenval en langere periodes van droogte. "Daarom zoeken we naar robuuste rassen die beter bestand zijn tegen dit soort omstandigheden, zoals droogte, hitte en zware regenbuien. We boeken goede vooruitgang", zegt hij. "Onze spinazie heeft geen last van stress: hitte, droogte of zware regen."
© Rijk Zwaan
Spinaziezaad
Klimaatverandering heeft niet alleen invloed op de spinazieteelt zelf, maar ook op de productie van spinaziezaad. "Denemarken is de belangrijkste locatie voor zaadproductie, vanwege de lange dagen. Maar in 2023 was het er te droog voor een goede oogst, en vorig jaar juist te nat. Die extreme omstandigheden leidden tot zaaizaad van mindere kwaliteit – niet alleen bij ons, maar ook bij andere zaadveredelaars. In de 32 jaar dat ik hier werk, heb ik dat nog nooit meegemaakt", zegt Wim, met hoorbare zorg. "We doen er alles aan om onze afspraken met klanten na te komen, maar soms moeten we mensen teleurstellen. Dat is vervelend voor iedereen. We zijn voortdurend op zoek naar manieren om onze risico's beter te spreiden." Gespreide productie voor een betrouwbare en constante zaadlevering.
Ziekten te lijf
Naast klimaatbestendigheid staat ook ziekteresistentie hoog op de agenda van het veredelingsteam. De belangrijkste ziekte is valse meeldauw (Peronospora effusa, afgekort Pe). "We werken aan volledige resistentie tegen de 20 officiële Pe-rassen in alle typen babyleaf, inclusief de nieuwe varianten die al in de markt aanwezig zijn. Daarnaast houden we nauwlettend in de gaten of er nieuwe, lokale varianten opduiken in teeltgebieden", legt Jan uit. "Telers helpen ons door zieke planten op te sturen. Wij onderzoeken die gratis. Zo kunnen we telers vertellen of het om een nieuwe variant gaat en welke van onze rassen resistent zijn. Bovendien kunnen we daardoor snel inspelen op nieuwe ontwikkelingen. Ook dat is een voorbeeld van hoe we vooruitkijken."
Naast valse meeldauw is ook Stemphylium (Stemphylium vesicarium, afgekort Sv) een aandachtspunt. Telers waarderen het dat op de website van Rijk Zwaan per ras de resistenties worden vermeld, aldus Wim: "Dat maakt het makkelijker om de juiste keuze te maken bij ziektedruk." We analyseren monsters van telers om nieuwe bedreigingen voor te blijven.
Salades veranderen, en spinazie ook
De babyspinazie van de toekomst is niet alleen klimaatbestendig en ziekteresistent, maar ook gevarieerder. Het team zoekt bijvoorbeeld naar bladvormen die er heel anders uitzien. Veredelaar Juliette Schot, die onlangs het team versterkte met het oog op het aankomende pensioen van Jan, legt uit waarom: "Spinazie wordt steeds vaker rauw gegeten, als salade-ingrediënt. Denk aan gemengde saladezakken van 100 of 200 gram. Bladeren in verschillende kleuren en vormen passen goed bij die trend."
Jan noemt twee succesvolle voorbeelden. "In de VS hebben we Red Snapper RZ geïntroduceerd. Dat ras heeft een eikenbladvorm met een rode nerf en steel – erg aantrekkelijk. Een ander ras met een rode nerf is Red Tabby RZ, maar dan met ronde bladeren. Het zijn nicheproducten, maar dat gold ook voor slatypen als Salanova® en Lollo Rossa in het begin. Nu is daar een grote markt voor." Verschillende vormen en kleuren die passen op het moderne bord.
Hydrocultuur
De teelt van babyspinazie op water is wereldwijd nog een niche, maar groeit gestaag. In sommige regio's, zoals de VS, Canada en Mexico, zien telers het als een manier om minder afhankelijk te zijn van het klimaat. Elders, zoals in het Midden-Oosten, is buitenteelt simpelweg niet mogelijk. Spinazie indoors telen op water biedt dan een uitkomst. "Dat gaat niet zonder uitdagingen", legt Wim uit. "Daarom doen we onderzoek om die te overwinnen. Bovendien hebben we een speciaal product ontwikkeld voor telers in de VS: Uni-Form hydroponic spinach. Het zaad is behandeld voor een uitstekende en gelijktijdige kieming, zodat de planten heel uniform opgroeien. Dat is een voorbeeld van hoe we deze markt helpen ontwikkelen." Behandeld zaad. Uniforme gewassen. Klaar voor de toekomst.
Van veredelaar tot koper
Zaadbehandeling wordt in de toekomst nog geavanceerder, mede dankzij het nieuwe Seed Connect Centre van Rijk Zwaan, dat in april 2025 werd geopend. Hetzelfde geldt voor het veredelingsproces, waarbij data-analyse al helpt om veelbelovende rassen sneller te identificeren. "Dat is een aanvulling op de kennis die veredelaars in hun hoofd hebben", legt David uit.
Tot slot benadrukt Jan het belang van samenwerking tussen alle afdelingen binnen Rijk Zwaan. "Pre-veredelaars zoeken bijvoorbeeld naar merkers waarmee we gewenste eigenschappen makkelijker kunnen terugvinden in genetisch materiaal. En om te weten wat er in de markt speelt, is het uitwisselen van kennis met lokale gewasspecialisten onmisbaar. Spinazietelers kunnen rekenen op de inzet van ons hele bedrijf, nu en in de toekomst." Over teams en tijdzones heen werken we samen aan betere spinazie voor morgen.
© Rijk ZwaanVoor meer informatie:
Rijk Zwaan Distribution B.V.
Tel: +31 174 53 23 00
[email protected]
www.rijkzwaan.com
