De prijzen van fossiele brandstoffen en kunstmest stijgen momenteel sterk als gevolg van de onrust in het Midden-Oosten. Voor telers en tuinders betekent dit direct hogere kosten voor essentiële productiemiddelen zoals diesel, kunstmest en energie. Maar de impact blijft niet beperkt tot het boerenerf: het werkt door in de hele voedselketen en zet de betaalbaarheid van voedsel steeds meer onder druk.
© LTO
"De land- en tuinbouw staat daarmee opnieuw voor een grote uitdaging. Energie, kunstmest en diesel zijn onmisbaar voor de productie van voedsel. Wanneer deze kosten snel stijgen en onvoldoende kunnen worden doorberekend, komen marges steeds verder onder druk te staan. Telers en tuinders vangen dan een onevenredig groot deel van de prijsstijgingen op. Dat is op termijn niet houdbaar en raakt niet alleen de primaire sector, maar de hele keten en uiteindelijk de consument", zegt Ger Koopmans, voorzitter van LTO Nederland.
Oproep aan Den Haag: accijnsvrijstelling voor de land- en tuinbouw
Om deze prijsstijgingen te dempen, is op korte termijn gerichte ondersteuning nodig. LTO maakt zich extra zorgen nu zij de uitgelekte plannen van het kabinet zag. In die voorgenomen maatregelen lijkt de agrarische sector vergeten te zijn. LTO ziet voor telers en tuinders geen kostenverlichting en roept het kabinet en de Kamer op om dit spoedig te herstellen.
Zoals door ons eerder is aangegeven, is juist een accijnsvrijstelling voor land- en tuinbouwbedrijven niet alleen een effectieve, maar ook een snel uitvoerbare en gerichte maatregel. Met een vrijstelling worden de directe kostenstijgingen voor brandstofgebruik gedempt, zodat telers en tuinders kunnen blijven produceren zonder dat de kosten moeten worden doorgezet naar de consument.
Lange termijn: investeren in strategische autonomie
De huidige situatie laat echter zien hoe kwetsbaar het systeem is. Daarom zijn op de lange termijn structurele oplossingen nodig. Investeren in strategische autonomie is cruciaal om minder afhankelijk te worden van fossiele grondstoffen en instabiele internationale markten.
Dat vraagt om:
- Ontwikkeling van kunstmestproductie zonder aardgas en andere fossiele grondstoffen, maar op basis van waterstof en biogas.
- Stimulering van biogasproductie door het toevoegen van monomestvergisters aan de Milieulijsten van MIA/Vamil.
- Versnelling van elektrificatie en stimuleren via de lopende Subsidie Emissieloos Landbouwmaterieel (SEL)-regeling.
- Verruiming van fiscale reserveringsmogelijkheden en subsidie voor duurzame alternatieven zoals kunstmestproductie.
Samenwerken aan betaalbaar en duurzaam voedsel
Alleen door nu in te grijpen én tegelijkertijd te investeren in de toekomst, kan de voedselproductie duurzaam en betaalbaar blijven. Dat vraagt om verantwoordelijkheid van de hele keten én om een gericht en doordacht overheidsbeleid.
Transportsector in de knel door dieselprijzen: "Kabinet prijst eigen economie uit de markt"
Ook TLN is kritisch op het uitblijven van maatregelen. Zeker nu transportbedrijven hard worden geraakt door sterk stijgende dieselprijzen. Brandstof maakt 20 tot 25 procent van de totale kosten uit. Sinds 1 januari is de dieselprijs met circa 40 procent gestegen. Volgens TLN zet het kabinet daarmee niet alleen transportbedrijven, maar ook de Nederlandse economie onder zware druk.
© Dreamstime
Liquiditeit onder druk, gevolgen voor iedereen
Het grootste probleem is niet alleen de prijsstijging zelf, maar het feit dat vervoerders de brandstofkosten direct moeten voorschieten, terwijl klanten vaak pas veel later betalen. In een sector met flinterdunne marges leidt dat tot acute liquiditeitsproblemen en risico's voor de continuïteit van bedrijven. Dat raakt niet alleen ondernemers, maar de hele samenleving: zonder transport geen volle supermarkten, geen bevoorrading van ziekenhuizen en geen bouwprojecten die doorgang kunnen vinden.
Internationale concurrentiepositie verslechtert
Transport is geen binnenlandse markt, maar een internationale. Nederlandse vervoerders concurreren direct met bedrijven uit andere landen. In landen om ons heen verlagen overheden de brandstofkosten voor professionele vervoerders. In Nederland bestaat daarentegen bijna 40 procent van de dieselprijs uit belasting. Dat geld vloeit naar de staatskas, terwijl de sector nu piept en kraakt. Door niets te doen, prijst het kabinet Nederlandse vervoerders uit de markt en ondermijnt het het verdienvermogen van de Nederlandse economie, stelt TLN. 'Het is onbegrijpelijk en onacceptabel dat het kabinet niets doet voor het beroepsgoederenvervoer, terwijl deze sector een fundament vormt onder onze economie. Door Nederlandse vervoerders duurder te maken dan hun buitenlandse concurrenten, helpt het kabinet zijn eigen economie om zeep', aldus Elisabeth Post, bestuursvoorzitter van TLN.
Oproep aan kabinet
TLN laat het hier niet bij en gaat opnieuw in gesprek met politiek en kabinet. De organisatie pleit voor snelle, gerichte maatregelen om de druk op transportbedrijven te verlichten, waaronder:
- een professionele teruggaaf voor beroepsmatig gebruik van diesel;
- korting op de vrachtwagenheffing per 1 juli;
- een borgstellingsregeling voor bedrijven die door de kostenexplosie in de knel komen.
