Tholen - Waar veel bedrijven in de glastuinbouw kiezen voor specialisatie, besloot Tomato Masters juist een andere koers te varen. Het van oorsprong tomatenbedrijf uit Deinze, onderdeel van de samenwerking Tomeco, breidde in 2023 uit met paprika's. Vanuit VLAM worden de paprika's, samen met het gehele Belgische groentegamma, sinds kort extra in de kijker gezet als exportproduct.
© Jannick Flach | AGF.nl
De keuze van Tomato Masters kwam niet vanuit directe marktambitie, maar vooral als reactie op toenemende risico's in de tomatenteelt. "Wij zijn inderdaad van origine gespecialiseerd in tomaten, zoals de naam al doet vermoeden", lacht Tom Vlaemynck, derde generatie binnen het bedrijf uit Deinze. "In 2023 besloten we echter te experimenteren met paprika's vanwege de virusdruk in tomaten. In plaats van volledig over te schakelen op resistente rassen, is er bewust gekozen voor spreiding van risico's door verschillende gewassen te telen. In eerste instantie werd dat ingevuld met drie teelten: tomaten, komkommers en paprika's. Later zijn de komkommers weggevallen, maar de paprika's zijn gebleven."
Die strategie werd in de jaren die volgden deels bijgestuurd, maar de paprikateelt bleef overeind. "Dat heeft vooral te maken met hoe goed de paprikateelt in de praktijk bleek te passen binnen het bedrijf. Het is een mooie aanvulling op arbeid en zorgt voor extra risicospreiding. In overleg met Coöperatie Hoogstraten, via wie we onze producten vermarkten, hebben we beslist om daarmee door te gaan. Zolang het goed loopt, houden we dat zo."
Hierbij is bewust besloten om de focus te leggen op rode en gele paprika's. "Rood en geel zijn de basis, omdat daar de meeste afzetmogelijkheden liggen. Oranje hebben we vervolgens erbij genomen, omdat een andere teler ermee stopte en deze binnen ons teeltschema paste. Dat hebben we eigenlijk één op één overgenomen. Groen doen we echter niet, omdat deze teelttechnisch niet bij onze aanpak past." Het bedrijf teelt momenteel ongeveer 3 hectare rode paprika's, 3 hectare gele, 2,4 hectare oranje en daarnaast een kleiner areaal pepers. Ter vergelijking: de tomatenteelt beslaat ongeveer 12,5 hectare.
© Jannick Flach | AGF.nl
Exportpotentie richting Frankrijk en Spanje
En dat er afzetmogelijkheden liggen, blijkt ook uit de exportcijfers van VLAM. Van origine zijn Duitsland, en met name, Frankrijk namelijk belangrijke exportmarkten voor Belgische paprika's. Alleen waar de export naar Duitsland de laatste jaren stabiel rond de 5000 ton blijft, goed voor 10 miljoen euro, laat Frankrijk de laatste jaren een opvallende stijging zien. Het exportvolume is inmiddels bijna verdubbeld ten opzichte van 2016 met zo'n 15.000 ton ter waarde van 24 miljoen euro. Dat is bijna 10 procent van de totale waarde van geëxporteerde groenten naar Frankrijk.
Opvallend is bovendien een nieuw ontstane markt in Spanje in de laatste jaren. Waar de export van Belgische paprika's 10 jaar geleden verwaarloosbaar was, is deze in de laatste 3 jaar vertienvoudigd ten opzichte van 2016. De volumes zijn nog niet vergelijkbaar met die naar Frankrijk, maar met ruim 1500 ton, ter waarde van bijna 3 miljoen, is er een duidelijke groei waarneembaar.
Markt onder druk, maar perspectief blijft
Toch liggen er ook wel degelijk uitdagingen op de paprikamarkt. De markt is, volgens Tom, namelijk dynamisch en soms grillig. "Vorig jaar was bijvoorbeeld geen goed prijsjaar, en ook nu is het nog zwak aan het begin van het nieuwe seizoen. Er is veel aanbod, onder andere uit Spanje. Dan zie je dat de prijs onder druk komt te staan."
Toch verwacht hij dat dat beeld kan kantelen. "Spanje valt richting eind mei weg en iedereen krijgt dan een productiedal. Dan kan de markt snel herstellen. Dat zie je vaker. Als vraag en aanbod verschuiven, kan het snel draaien."
© Tomato Masters
Op langere termijn blijft hij dan ook positief over de positie van Belgische paprika's. "De vraag groeit, terwijl het areaal in België eerder afneemt. De beslissing om met paprika te starten is destijds ook genomen in overleg met de coöperatie, die actief op zoek was naar extra productie. Er zijn dus zeker opportuniteiten. Klanten vragen ook expliciet naar Belgisch product."
Teelttechnisch andere uitdagingen
Teelttechnisch bleek de overstap naar paprika in de praktijk overigens ook geen eenvoudige kopie van tomaat. "De grootste uitdaging zit in de biologische bestrijding. Waar tomatentelers relatief weinig problemen hebben met bijvoorbeeld bladluis, is dat in paprika een stuk lastiger onder controle te krijgen. Er zijn bovendien weinig effectieve correctiemiddelen beschikbaar, waardoor een goede preventieve aanpak essentieel is. In de praktijk heeft dat al geleid tot kwaliteitsverlies bij een deel van de productie, maar we leren elk jaar meer en meer."
Tegelijkertijd zijn er ook voordelen. "De klimaatsturing is minder intensief. Bij tomaten moet je bijna dagelijks bijsturen, bij paprika veel minder. Maar daar staat tegenover dat fouten later zichtbaar worden en moeilijker te corrigeren zijn. Als een paprika-plant stilvalt, duurt het lang voordat die herstelt. Aan de andere kant is paprika wat vergevingsgezinder dan tomaat, maar je moet wel anders werken. Later starten met water geven en langer doorgaan met kleinere giften, dat was voor ons echt een leerproces."
Toch ziet Tom voordelen door de gecombineerde teelten. "Op het gebied van arbeid en organisatie brengt paprika andere uitdagingen met zich mee. De teelt kent duidelijke oogstpieken en -dalen, wat het plannen van personeel complexer maakt. In tomaten is de arbeid gelijkmatiger verdeeld over het seizoen. Het voordeel van een gecombineerd bedrijf als dat van ons is dat er geschoven kan worden met personeel tussen de teelten."
© Jannick Flach | AGF.nl
Uitbreiding met pepers
Inmiddels kijkt het bedrijf al verder dan alleen standaard paprika's. "Er is namelijk ook een volgende stap gezet, met de opstart van de teelt van pepers. Daarmee wordt gekeken of er binnen het segment van paprika's en verwante gewassen ruimte is voor meer nicheproducten. Die ontwikkeling sluit aan bij de bredere strategie om niet alleen in tomaten, maar ook in andere gewassen onderscheidend te zijn. In de komende periode gaan we evalueren welke stappen we hierin kunnen zetten."
"De afzet van paprika's verloopt via Coöperatie Hoogstraten", legt hij uit. "In tegenstelling tot sommige andere producten maken paprika's geen deel uit van het Tomeco-verhaal. Dat komt vooral doordat aanvankelijk niet zeker was of de teelt structureel zou blijven. Met de introductie van pepers wordt nu wel samen met Tomeco onderzocht welke marktkansen er liggen. Die samenwerking is nog in een verkennende fase, waarbij gekeken wordt naar mogelijke differentiatie en nieuwe afzetkanalen."
Diversificatie als toekomststrategie
Terugkijkend is Tom tevreden over de gemaakte keuzes. "Toen we begonnen met drie teelten tegelijk, verklaarde iedereen ons voor gek. En ergens klopt dat ook wel, want het brengt risico's met zich mee. Maar het heeft voor ons goed uitgepakt. De eerste jaren hielpen daarbij. "We hebben ook geluk gehad dat de eerste jaren goed waren, zowel voor komkommer als paprika. Als dat anders was geweest, kijk je er misschien anders naar."
Voor de toekomst blijft diversificatie een bewuste strategie. "Het geeft flexibiliteit en spreiding. Het is complexer, maar het zorgt er ook voor dat je minder afhankelijk bent van één teelt. En in deze sector is dat geen overbodige luxe."
© Jannick Flach | AGF.nl
Voor meer informatie:
Tom Vlaemynck
Tomato Masters
Stokstormestraat 14a
9800 Deinze, België
[email protected]
www.tomatomasters.be
Nele Van Avermaet
VLAM
+32 2 552 80 32
[email protected]
www.vlam.be
