Hoe kunnen supermarkten filevorming voorkomen?

De rol van supers bij de bestrijding van het coronavirus

Sinds de uitbraak van het coronavirus is de verantwoordelijkheid van supermarkten, net als het virus, exponentieel gegroeid. Door te voorzien in de eerste levensbehoeften, vormt de supermarkt letterlijk een centrale positie en plaats in de samenleving. Supermarkten worden daarom geacht om actief maatregelen te treffen om haar personeel en klanten te beschermen.

De grootste uitdaging waarmee supermarkten geconfronteerd worden is om het aantal klanten in de winkel te beperken. In overleg met het CBL is besloten dat er per 10 vierkante meter winkelruimte maximaal 1 klant binnen mag zijn. Aangezien supermarkten gemiddeld ongeveer 1.000 m2 vloeroppervlakte hebben betekent dit dat de maximale capaciteit 100 klanten is. 

Theoretisch gezien zijn er voldoende supermarktmeters in Nederland om de 10 m2 regel goed uit te kunnen voeren. In Nederland is er namelijk zo’n 5 miljoen vierkante meter aan winkelruimte beschikbaar. En bij een gemiddeld aantal openingsuren van 80 per week betekent dit dat er een capaciteit is van 400 miljoen ‘boodschappenuren’ per week. Bij 8 miljoen huishoudens betekent dit dat een gemiddeld huishouden bij toepassing van de 10 m2 regel maar liefst 5 uur kan winkelen per week. Uit cijfers van GfK en EFMI Business School blijkt dat een gemiddeld huishouden 4 keer per week naar de supermarkt gaat en daar gemiddeld 20-30 minuten per keer verblijft. Naar boven afgerond is dit dus 2 uur aan benodigde boodschappentijd per week, terwijl er in theorie gemiddeld 5 uur aan supermarkt beschikbaar is per week per huishouden. Een econoom zou stellen: de gemiddelde bezettingsgraad bij toepassing van de 10 vierkante meter regel is 40%. 

Ondanks dat een flink deel van het Nederlandse arbeidspotentieel nu thuiswerkt lijkt het supermarktbezoek nog niet netjes evenredig verspreid over de openingsuren van een supermarkt. Een analyse van Google-statistieken van een achttal supermarkten (6 verschillende formules) in Apeldoorn – de meest gemiddelde gemeente van Nederland - laat zien dat er traditioneel gezien nog steeds een aantal momenten zijn dat het aanzienlijk drukker is in de supermarkt:

- Dagelijks tussen 15-18 uur
- Vrijdag en zaterdag zijn de drukste dagen (van 12-18 uur)

De bijgevoegde kaart van Nederland laat voor alle gemeenten in Nederland zien hoeveel tijd huishoudens gemiddeld per week hebben om hun boodschappen te doen. In veel gemeenten ligt de gemiddelde potentiële winkeltijd boven de 4 uur per week. Dit is ruim het dubbele van de hoeveelheid tijd die het gemiddelde huishouden per week doorbrengt in de supermarkt. De kans op regelmatige piekdrukte lijkt hier redelijk beperkt.


Minuten dat een huishouden kan winkelen

Echter, de kans op piekdrukte ligt hoger in andere gemeenten. In een aantal stedelijke gemeenten zoals bijvoorbeeld Rotterdam, Groningen, Maastricht, Heerenveen, Zwolle, en Tilburg ligt de gemiddelde beschikbare winkeltijd tussen 3 en 4 uur. Dit is het gemiddelde onder aanname dat de boodschappen evenredig over de openingstijd verdeeld zijn en dat iedereen ook daadwerkelijk alleen winkelt. En dat is dus vaak niet het geval. De kans op piekmomenten is in deze gemeenten daarom aanzienlijk. Nog groter is de kans op piekmomenten in een aantal gemeenten waar de gemiddelde beschikbare winkeltijd minder dan 3 uur is, zoals in Amsterdam, Waterland, Den Haag, Leiden, Bloemendaal, de Beemster, Blaricum, Weesp, en bijvoorbeeld Wageningen. 

Het is belangrijk te vermelden dat RUG zich hier baseert op gemiddelde cijfers (zonder te corrigeren voor m2 van de schappen) en op gemeentelijke afbakeningen. Het is uiteindelijk aan de supers en hun klanten om vast te stellen of en wanneer er piekmomenten ontstaan en hierop te anticiperen.

Een rondgang langs supermarktondernemers van formules als AH, Jumbo en PLUS leert dat klanten door het vele thuiswerken en de sluiting van veel sportverenigingen hun gedrag al enigszins hebben aangepast en dat het bezoek beter verspreid is over de week.  Uit een shopperstudie van EFMI Business School eind maart onder ruim 800 primaire boodschappers blijkt bovendien dat klanten uit zichzelf al 30-40% minder vaak naar de supermarkt gaan om de kans op besmetting verder te verkleinen. Dat betekent aan de andere kant dat er meer boodschappen per keer gekocht worden hetgeen de gemiddelde verblijftijd in de supermarkt weer wat verlengt. Daarnaast blijkt ook het aandeel online boodschappen doen fors gestegen te zijn van zo’n 4% naar een geschat aandeel van 6%. Ook dit kan filevorming bij supers deels verlagen.

Tips in filevorming te voorkomen
Hoewel er dus genoeg capaciteit aan supermarktruimte in Nederland aanwezig is, kan het door ‘spitsuurshoppen’ en gemeentelijke variatie in de hoeveelheid beschikbare supermarktruimte per huishouden toch gaan knellen. Supermarkten kunnen verschillende acties ondernemen om klanten in die gevallen optimaal te bedienen:

  • Ontwikkel een supermarktdruktekaart die je aan klanten mee kunt geven. Klanten zien dan op welke momenten van de week het gemiddeld drukker en minder druk is. Hiermee kunnen supermarkten ook inspelen op de lokale situatie.
  • Doe als supermarkt een leuke aanbieding als klanten meer dan 50 euro besteden in de daluren op maandag, dinsdag of woensdagochtend. Met een bosje tulpen komen klanten blij thuis en steunen supers bovendien onze mooie sierteeltsector.

Klanten kunnen tegenwoordig ook zelf de actuele drukte bij hun favoriete supermarkt checken via Google. Die houdt in veel gevallen aan de hand van door klanten opengestelde locatievoorzieningen bij hoe druk het is in de supermarkt. En omdat veel supermarkten tegenwoordig ook tot ‘s avonds negen of tien uur open zijn valt er altijd wel een rustig winkeluurtje te vinden waarbij klanten zeker weten dat ze niet hoeven te wachten of hoeven te winkelen in een drukbezette winkel.

Koert van Ittersum, Hoogleraar Marketing en consumentenwelzijn, Coördinator Aletta Jacobs School of Public Health, Rijksuniversiteit Groningen

Laurens Sloot, Hoogleraar Retail Entrepreneurship in Retailing, Rijksuniversiteit Groningen, oprichter en directeur EFMI Business School

Bron: RUG


Publicatiedatum:



Ook onze nieuwsbrief ontvangen? | Klik hier


Ander nieuws uit deze sector:


© AGF.nl 2020

Schrijf je in voor onze dagelijkse nieuwsbrief om al het laatste nieuws direct per e-mail te ontvangen!

Inschrijven Ik ben al ingeschreven