Ondanks de wisselkoersvolatiliteit, stijgende teeltkosten, klimaatonzekerheid en een groeiend aantal certificeringseisen staat de Costaricaanse bananensector sterk: solide institutionele kaders, ervaren telers en een verdiende reputatie op het gebied van duurzaamheid. Voor Grupo San Alberto zijn uitdagingen tegelijk kansen om te investeren in efficiëntie, veerkracht te vergroten en de productkwaliteit verder te verbeteren. 
© FreshPlaza
Bijna een halve eeuw geleden hadden vijf voormalige Chiquita-medewerkers een visie: een strook cacaolanden in de regio Siquirres omvormen tot een bananenplantage. Wat zij toen oprichtten, is vandaag Grupo Bananero San Alberto, een familiebedrijf met bijna duizend hectare in productie.
De groep produceert zo'n 56.000 kartons klasse I-fruit per week, ongeveer 2,9 miljoen per jaar. Met het klasse II-fruit erbij komt de totale jaarproductie uit op zo'n 3,5 miljoen kartons. "Alles gaat de export op; niets blijft op de binnenlandse markt", zegt Alberto Pastor, lid van de derde generatie en voorzitter van de raad van bestuur.
© FreshPlaza
Alberto Pastor, derde generatie en voorzitter van de raad van bestuur
De twee belangrijkste afzetmarkten zijn de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. In de VS is Walmart met afstand de grootste individuele klant, goed voor bijna de helft van het totale volume. In het VK is Morrisons de belangrijkste retailpartner. Voor de rest van Europa werkt de groep met tussenhandelaren. Het product is uitsluitend de Cavendish banaan.
De certificeringsstrik
Een bananenbedrijf runnen in Costa Rica betekent vandaag de dag laveren door een steeds dichter woud van nalevingsvereisten. "Een van de grootste obstakels waar we de laatste tijd mee kampen, is dat klanten steeds meer certificeringen eisen. Ze willen hun bananen op alle mogelijke manieren gecertificeerd zien, om de consument te bewijzen dat alles eerlijke handel is en dat we het milieu goed behandelen. Dat begrijpen we, we delen die doelen. Maar tegelijkertijd wil niemand die kosten doorberekenen aan de consument. En dat is precies wat de marges zo krap maakt."
© FreshPlaza
De binnenlandse economische omgeving maakt de druk alleen maar groter. De wisselkoers is ongunstig voor exporteurs, en de Costa Ricaanse overheid wordt gezien als meer gericht op het bevorderen van import. De kosten van meststoffen, verzending en de hoge tarieven van de nieuwe haven hebben de kostenbasis opgedreven. Geopolitieke factoren — de olieprijs, de oorlog in Oekraïne — zetten de boel nog verder onder druk. En dan is er nog de regionale concurrentie: Guatemala, Nicaragua en vooral Ecuador breiden hun bananenareaal uit en telen tegen lagere kosten. "Ecuador bepaalt de prijs van fruit in dit deel van de wereld", erkent Pastor. Costa Rica heeft geen andere keuze dan te concurreren op kwaliteit en efficiëntie, niet op volume.
Op het vlak van arbeid ziet Pastor een duidelijke trend: "Mensen willen niet meer op bananenplantages werken." De groep heeft er bewust voor gekozen de lonen niet te verlagen, in tegenstelling tot sommige concurrenten. "Wij stellen de werknemer voorop." Als voorbeeld wijst hij op de zichtbaar gedaalde werkmotivatie bij personeel van sommige multinationals die hebben gekozen voor agressieve bezuinigingen. Grupo San Alberto telt in totaal zo'n duizend medewerkers — ongeveer 250 per plantage en 15 op het hoofdkantoor — en Pastor is er trots op die slanke managementstructuur te handhaven.
© FreshPlaza
Ziektebestrijding met ijzeren hand
Over Black Sigatoka, de schimmel die bananenbladeren aantast en de opbrengsten verlaagt, beschrijft Pastor een methodische aanpak. "De sleutel bij Sigatoka is consequent onderhoud." De groep verwijdert drie of vier handen per tros om de rijping te versnellen en een vroegere oogst mogelijk te maken. Bladverwijdering en het uitdunnen van de tros gebeuren systematisch en handmatig, aangevuld met bespuiting vanuit de lucht.
Het contrast met grote concurrenten is veelzeggend: door in het personeelsbestand te snijden, eindigen sommige bedrijven met hogere kosten voor luchtbespuitingen en zwaardere chemische doses. "Als je beperkingen hebt, word je creatiever", zegt Pastor.
Wat Tropical Race 4 betreft — de bodemschimmel die de Cavendish banaan wereldwijd bedreigt — staat de groep op scherp. "We hebben veel geïnvesteerd in bioveiligheid. Er is nog een weg te gaan, maar het maakt zeker deel uit van onze inspanningen."
© FreshPlaza
Op het gebied van bodemgezondheid is Pastor categorisch: Grupo San Alberto is meer dan 30 jaar geleden gestopt met herbiciden. "Alles wordt gemaaid en ter plaatse gelaten. Dat is voor ons een heilige regel." Het principe is simpel: "De bodem is koning."
Drie strategische inzetten voor de toekomst
Pastor schetst drie strategische groeilijnen. De eerste is fysieke uitbreiding: extra grond aankopen of bebouwen dicht bij de bestaande activiteiten. De tweede zijn bijproducten. In samenwerking met het voedingstechnologiecentrum van de Universiteit van Costa Rica onderzoekt de groep bananenmeel en mogelijk een op banaan gebaseerde drank. "Het zijn prototypes, uiteraard", nuanceert hij, "maar het is een richting die we willen verkennen."
De derde, en misschien wel de meest veelbelovende, is technologie — met name in het pakstation. Pastor ziet enorm potentieel in cameraherkenningstechnologie die kwaliteitsgebreken kan opsporen die met het blote oog niet zichtbaar zijn terwijl de banaan nog groen is. Latexlittekens en schaafschade manifesteren zich pas in een laat rijpingsstadium, vaak als het fruit de markt al heeft bereikt. In samenwerking met Cobana, de nationale bananencorporatie, test de groep systemen die het fruit nauwkeuriger kunnen classificeren en garanderen dat alleen het beste in de exportkartons belandt.
© FreshPlaza
"Als we deze weg niet inslaan, winnen degenen die goedkoper zijn dan wij de strijd", waarschuwt Pastor. "Als je niet kunt winnen op schaal, moet je winnen op slimheid."
Meer dan een bedrijf
Grupo San Alberto is niet alleen een commercieel bedrijf, het is een gemeenschap, aldus Pastor. "Met tussen de 900 en 1.000 directe medewerkers, en nog veel meer gezinnen die indirect van hen afhankelijk zijn, heeft elke verkochte banaan een echt sociaal gewicht. Elke koper of handelaar moet begrijpen dat hij niet zomaar fruit koopt, maar bijdraagt aan het levensonderhoud van een hele gemeenschap. Bananenteelt is een van de meest arbeidsintensieve vormen van tuinbouw in Costa Rica, met een van de hoogste werknemers-per-hectare-ratio's. Dat is geen zwakte. Het is een verhaal dat het waard is om te vertellen."
Een familiebedrijf
Grupo San Alberto werd in 1979 opgericht op omgezette cacaolanden, na de introductie van overheidskredieten door Costa Rica om bananenteelt te stimuleren. Vandaag staan de families Pastor, Lacombe en Herrera nog steeds aan het roer. In 2025 werd een vierde plantage toegevoegd, genaamd Fama, in Siquirres, waardoor het totale areaal uitkomt op bijna duizend hectare. Elke plantage beheert zijn eigen verpakkingslijn en administratieve structuur, maar Grupo San Alberto fungeert als overkoepelende ruggengraat. "We kunnen onderhandelen als blok", legt Pastor uit. "We hebben schaalvoordelen bij de inkoop van grondstoffen."
De groep beschikt over diverse certificeringen, waaronder Rainforest Alliance, GlobalGAP, SMETA en Walmart Chain of Custody.
Voor meer informatie:
Alberto Pastor Peralta (voorzitter)
Grupo Bananero San Alberto
San Alberto Nuevo, Siquirres
Limón (Costa Rica)
Tel: +506 2103 8350
[email protected]
www.gruposanalberto.com
