Met een gemiddelde export van ongeveer 135.000 ton per jaar in de afgelopen vijf jaar heeft Costa Rica zich gevestigd als een van de belangrijkste wereldexporteurs van cassave. Voor de Europese en Amerikaanse markt is het het belangrijkste herkomstland. CERyT, de Kamer van Exporteurs van Wortels en Knollen, behartigt de belangen van zijn 22 leden, die samen zo'n 75% van de Costa Ricaanse cassave-export vertegenwoordigen.
© ID 112134313 © Picture Partners | Dreamstime.com
"Sinds de oprichting van CERyT acht jaar geleden groeit de cassavemarkt met ongeveer 12% per jaar. Het aantal wekelijkse containers is gestegen van zo'n 100 naar 145, waarvan 100 vers en 45 diepgevroren product," zegt Alberto Bonilla, voorzitter van CERyT. Volgens gegevens van Procomer, het Costa Ricaanse exportpromotieagentschap, gaat circa 70% naar Noord-Amerika, ongeveer 25% naar Europa en kleine hoeveelheden naar de Caribische eilanden.
Volgens Eurostat importeerde de EU vorig jaar 35.000 ton cassave uit Costa Rica, zeven keer meer dan uit Thailand, de tweede leverancier voor de Europese markt. Minder grote volumes komen uit Frankrijk, Spanje, Portugal, Ecuador, Vietnam, India, Madagaskar en Ghana.
© CERyT
Samenwerking boven concurrentie
De fundamentele filosofie van CERyT blijft ongewijzigd: "We zijn vrienden, we zijn collega's," zegt Bonilla. "We spreken dagelijks met elkaar. De echte concurrentie van Costa Rica komt van buiten: Ecuador, Colombia en Panama. Daarom hebben de 22 leden alle reden om samen te werken en een teelt te promoten die wereldwijd nog maar net wordt gewaardeerd."
Hoewel de export sterk groeit, werd vorig jaar een zwakke plek blootgelegd: "In onze ambitie om markten agressief te veroveren, hadden we onze basisproductie verwaarloosd. Toen El Niño de klimaatsystemen verstoorde, waren de opbrengsten onvoldoende om aan de vraag te voldoen," erkent Bonilla. "We realiseerden ons dat we moesten investeren in het areaal. Dat was onze fout."
© CERyT
© CERyT
CERyT werkt nu via publiek-private partnerschappen met onder andere het ministerie van Landbouw en Veeteelt (MAG), Procomer en El Colono Agropecuario, een grote agrarische leverancier met meer dan 25 vestigingen, om de cassaveteelt te professionaliseren. "Het doel is drainage te implementeren, zaaidichtheden te standaardiseren en discipline te brengen in een teelt die historisch intuïtief werd beheerd. Ons morele doel is de opbrengst per hectare te verdubbelen om cassave wereldwijd beschikbaar te maken."
Waarom Costa Rica de beste cassave ter wereld produceert
Costa Rica teelt de Valencia-variëteit, die volgens Bonilla wereldwijd goed wordt gewaardeerd. Maar alleen de variëteit verklaart het succes niet: "Colombia en Ecuador hebben ook deze zaden, maar niet de vulkanische bodems van Costa Rica, de constante regenval en stabiele temperaturen, een combinatie die nergens anders te vinden is."
© Colono Comercial
Een andere troef is de exportmentaliteit van Costa Rica. Bonilla illustreert dit met het verhaal van de oprichter van Café Britt, die bij aankomst in Costa Rica teleurgesteld was over het lokale aanbod, ondanks het idee dat de beste koffie ter wereld daar vandaan kwam. Bonilla: "Costa Ricanen zijn opgegroeid met het idee dat het beste product naar het buitenland gaat." Deze mentaliteit, gecombineerd met uitzonderlijke natuurlijke omstandigheden, verklaart waarom ananas, koffie, chayote en cassave uit Costa Rica zo belangrijk zijn op de wereldmarkt.
Vier jaar om een administratieve fout te herstellen
Een opvallend recent hoofdstuk in de geschiedenis van CERyT ging over een reguleringsprobleem dat bijna niemand buiten de sector kent. In 2021 ontdekten Costa Ricaanse exporteurs dat hun cassave sinds 2008 technisch gezien illegaal was voor de EU-markt, niet door een fout, maar door een administratieve vergetelheid.
© CERyT
De EU-verordening 1333/2008, die voedingsadditieven reguleert, bevatte een lijst van producten die behandeld mogen worden met paraffinewas, een standaard nabehandeling om cassave te behouden. "Bij het opstellen van die lijst werd cassave simpelweg niet opgenomen. Dit was geen opzettelijke nalatigheid. Het gevolg was dat paraffinebehandelde cassave meer dan tien jaar niet aan de regelgeving voldeed, zonder dat iemand het doorhad," legt Bonilla uit.
Toen het probleem in 2021 aan het licht kwam, bleef de export doorgaan terwijl CERyT het oploste. "Vier jaar van overleg met het ministerie van Buitenlandse Handel (COMEX), Procomer, juridische afdelingen en Belgische academici." Het groene licht kwam uiteindelijk een jaar geleden, met een onverwachte voorwaarde: aangezien paraffine petrochemisch is, moest men overstappen op natuurlijke alternatieven. Twee opties zijn nu goedgekeurd: een op bijenwasbasis en een ander natuurlijk alternatief, visueel en functioneel identiek aan paraffine. De uitdaging is de kostprijs. "Met hogere volumes dalen de prijzen bij leveranciers. Het komt, het kost alleen tijd."
Goed momentum
In Europa wijst de markt de goede kant op. Immigratie uit het Caribisch gebied, Latijns-Amerika en Afrika introduceert cassave bij nieuwe consumenten, die het op hun beurt verder verspreiden. "Oorspronkelijk was het een Caribisch product, twintig jaar geleden. Nu neemt de populariteit en bekendheid toe en zie je cassave ook op restaurantmenu's." Daarnaast zijn cassavechips in enkele jaren van zeldzaamheid uitgegroeid tot een herkenbaar product.
© CERyT
Vooruitkijkend ziet Bonilla potentieel in cassavemeel en zelfs het gebruik van de schil – momenteel een bijproduct – als diervoeding. Beide ideeën staan nog in de kinderschoenen, deels door hoge energiekosten. Maar de ambitie is duidelijk: "De opbrengst per hectare verdubbelen, de teelt rendabeler maken en de markt laten groeien." 
Voor meer informatie:
Alberto Bonilla (voorzitter)
CERyT (Cámara de Exportadores de Raíces y Tubérculos)
Costa Rica
Tel: +506 8576 2876
[email protected]
www.ceryt.org
