Varcli Pinares, een familiebedrijf in de bananensector, gevestigd in Matina aan de Caribische kust van Costa Rica, kiest bewust voor kwaliteit, duurzaamheid en merkidentiteit in plaats van schaalgrootte. Met beperkte middelen — weinig grond en weinig kapitaal — bouwde het een geïntegreerd model op waarin waterefficiëntie, bodemgezondheid, zonne-energie, biodiversiteit en sociale verantwoordelijkheid geen bijzaak zijn, maar deel uitmaken van de teeltlogica zelf. Dat het bedrijf inmiddels onder zijn eigen merk verkoopt in Amerikaanse Walmart-supermarkten, bewijst dat deze aanpak ook commercieel werkt.
Jarenlang zette Varcli zijn fruit af via de gebruikelijke multinationale kanalen, waaronder Del Monte. Rond 2016 sloeg het bedrijf een andere weg in. "De telersprijzen waren gewoon te laag", zegt Olman Andrés Vargas Climent, verantwoordelijk voor marketing, data-analyse en onderzoek. De nieuwe strategie: directe contracten met distributeurs, eerst in Duitsland, later ook in het Verenigd Koninkrijk, Italië, Japan en de Verenigde Staten.
© FreshPlaza
Olman Andrés Vargas Climent, verantwoordelijk voor marketing, data-analyse en onderzoek
De belangrijkste relatie is die met Walmart. Varcli begon met één container per week en levert er nu zo'n zeven. Het strategische doel is 1% van het totale bananenvolume van Walmart te vertegenwoordigen. Een mijlpaal was dat Walmart Varcli als eerste grote distributeur toestond onder eigen merk te verkopen — met eigen etiketten in gespecialiseerde winkels in Texas en Florida. "De samenwerking met Walmart is collegiaal, met gezamenlijke duurzaamheidsdoelen en onderzoeksprogramma's", zegt Vargas Climent. Zo neemt Varcli deel aan Walmarts koolstofreductieproject Project Gigaton.
Duurzaamheid uit efficiëntie, niet uit ideologie
Opvallend is hoe Vargas Climent de milieustrategie van het bedrijf omschrijft. Er was geen groen manifest aan de basis. "Het kwam niet voort uit een ideologische overtuiging", zegt hij. "Het begon gewoon met: hoe worden we zo efficiënt mogelijk, terwijl we de kwaliteit bewaken?"
© FreshPlaza
De belangrijkste technische innovatie is het afschaffen van de waterbassins in het pakstation. Gangbare praktijk is om bananen na het snijden onder te dompelen in water om de latex te verwijderen. Varcli stelde die aanname ter discussie en bedacht een nieuw verwerkingsproces, zodat het latex vanzelf wegloopt zonder onderdompeling. Het resultaat: 90% minder waterverbruik, goed voor zo'n 36 miljoen liter per jaar. "Als je dat doorrekent", zegt Vargas Climent, "scheelt dat echt enorm."
Het wegvallen van de bassins betekende ook dat alle pompinfrastructuur verdween, wat het energieverbruik sterk terugdrong. Het pakstation draait nu volledig op zonne-energie. "We zijn nooit op het net aangesloten geweest", zegt hij. Al het organische afval gaat terug naar de velden, zodat er geen afvalverwerking meer nodig is.
© FreshPlaza
De bananentrossen worden niet aan haken over een rail naar het pakstation getransporteerd, maar direct in het veld in handen gesneden en op brancards naar het pakstation gebracht. Het latex loopt al onderweg uit, waardoor in het pakstation een kleine extra spoeling volstaat — zonder waterbaden. De waterbesparing is aanzienlijk. Dit systeem, ontwikkeld door Varcli zelf, is uniek in zijn soort. Geïnteresseerde bananentelers kunnen contact opnemen met het bedrijf voor meer informatie.
Bodem, plantafstand en verrassende opbrengsten
Al zo'n negen jaar gebruikt Varcli geen bodembedekkers meer tussen de bananenplanten — iets wat op andere bedrijven gangbaar is. In plaats daarvan wordt er mechanisch gemaaid, waardoor de natuurlijke biodiversiteit zich vanzelf vestigt. "Je voegt zo geen nieuwe laag complexiteit toe aan het beheer", legt Vargas Climent uit. Het gebruik van herbiciden is met 95% verminderd, vervangen door een vast team van vier medewerkers.
Daarbij komt een ongewoon lage plantdichtheid: 1.333 planten per hectare, ruim onder het Costa Ricaanse gemiddelde van 1.600 tot 1.800. De redenering is eenvoudig: hoe dichter de planten op elkaar staan, hoe meer de bladeren elkaar overlappen en hoe minder licht en lucht elke plant krijgt. Met meer ruimte groeien planten sneller en produceren ze grotere trossen. Ondanks het lagere aantal planten haalt het teeltbedrijf structureel bijna 3.800 kartons per hectare. "Je zou kunnen zeggen dat we eigenlijk iets meer dozen produceren dan het gemiddelde", bevestigt Vargas Climent, zichtbaar tevreden.
© FreshPlaza
Naast de 150 hectare bananenplantage beheert het bedrijf 80 hectare herbebossing — aangeplant met melinabomen, oorspronkelijk bedoeld voor eigen pallets en industriële materialen — en 100 hectare volledig beschermd tropisch regenwoud. Beide zones fungeren als koolstofopslag. Tegelijkertijd loopt er een doorlichting van de CO2-voetafdruk van het bedrijf, om de netto-nul-uitstoot van de teelt te kunnen aantonen.
Drones, ziektes en bodemleven
Varcli was een pionier in het gebruik van drones voor de bestrijding van Sigatoka, zo'n negen jaar geleden, toen de tanks nog maar 10 liter bevatten. De huidige drones dragen tot 100 liter, wat het proces aanzienlijk versnelt en de kosten drukt.
Tegenover de grotere existentiële dreiging van TR4 — de schimmel die zich geruisloos verspreidt door bananenplantages wereldwijd — vertrouwt Vargas Climent op de bodembiologie. "Wat we doen, naast alle monitoring, is sterk inzetten op bodembiodiversiteit." De gedachte: in een biologisch rijke omgeving stuit een ziekteverwekker als TR4 op hevige concurrentie van al aanwezige schimmels en micro-organismen, waardoor de aandoening minder makkelijk voet aan de grond krijgt.
© FreshPlaza
Een merk met een reiger
De teeltlocatie grenst aan een door de overheid beschermd kustgebied dat behoort tot de belangrijkste nestplaatsen van de lederschildpad ter wereld. Het bedrijf werkt samen met drie natuurbeschermingsorganisaties die actief zijn in de regio. Maar het is een ander dier dat het gezicht van het bedrijf is geworden: de agami-reiger, een buitengewoon kleurrijke en zeldzame vogel waarvan de enige bekende en toegankelijke nestplaats zich op of vlak bij de teeltlocatie bevindt. De reiger siert nu de etiketten van het merk Varcli.
Vrouwen op het land
Op het teeltbedrijf werken zo'n 100 mensen, van wie een groot deel Nicaraguaanse migranten. Varcli regelt transport, betaalt bovengemiddelde lonen en helpt medewerkers actief bij het regulariseren van hun verblijfsstatus in Costa Rica. De arbeidsmarkt wordt er echter niet makkelijker op. "De kern van het probleem", zegt Vargas Climent met enige gelatenheid, "is dat jongeren dit soort werk gewoon niet meer willen doen."
Een van de antwoorden hierop is de bewuste keuze om meer vrouwen in te zetten voor veldwerk, waaronder een vrouwelijk team dat zich bezighoudt met bladreiniging. In het pakstation is zo'n 80% van het personeel vrouw. Dat is deels praktisch — vrouwen blijken op de lange termijn stabielere medewerkers — maar Vargas Climent ziet er ook een bredere sociale dimensie in, omdat velen alleenstaande moeders zijn in rurale gemeenschappen. "Ik geloof echt dat dit verder zou moeten groeien, en ik hoop dat we een heel positieve impact hebben op de dorpen hier."
© FreshPlaza
Plastic afval: een nationaal recyclesysteem
Zoals alle bananentelers gebruikt Varcli grote hoeveelheden plastic: zakken, linten en ander verpakkingsmateriaal. In Costa Rica wordt 100% van dit plastic gerecycled via Reciplast, een bedrijf dat in de jaren negentig gezamenlijk werd opgericht door de drie grote multinationals — Dole, Chiquita en Del Monte — specifiek voor de verwerking van agrarisch plastic afval. Het ingezamelde plastic wordt omgezet in hoekbeschermers en andere producten. De recyclingfabriek staat vlakbij het teeltbedrijf, in de regio Siquirres.
Overleven nu, het model exporteren straks
Fysieke uitbreiding in Costa Rica is geen optie meer: het land heeft 62% bosoppervlak bereikt en er komt geen nieuwe landbouwgrond vrij. De groeistrategie van Varcli richt zich daarom op het exporteren van het teeltmodel naar partnerbedrijven in andere landen.
Maar eerst: overleven. De klimaatonzekerheid — een voorspelling van een neutraal jaar werd binnen enkele weken bijgesteld naar een volledige El Niño — maakt de productplanning steeds moeilijker. En de stijging van de Costa Ricaanse colón — van zo'n 620 naar 480 colón per dollar in vier jaar — heeft de exportinkomsten flink uitgehold. "Het eerste doel op dit moment", geeft Vargas Climent toe, "is dit jaar doorkomen."
Over het bedrijf
Varcli is een familiebedrijf dat zijn zeventiende jaar ingaat. Het werd opgericht door Felipe Olman Vargas Vargas, de vader van Olman Andrés, een veteraan van Dole met bijna 40 jaar ervaring in de bananensector. Het bedrijf wordt geleid door Felipe Vargas Climent, de broer van Olman Andrés. Varcli beschikt over een breed scala aan internationale certificeringen — Rainforest Alliance, GlobalGAP, USDA en FDA — en won een GAP-award in 2016 en 2018 en een SEDEX-award in 2019.
Voor meer informatie:
Olman Andrés Vargas Climent (marketingmanager)
Varcli Pinares SA
Matina, Limón (Costa Rica)
Tel: +506 8367 3595
[email protected]
www.bananavarcli.com
