Vraag Ricardo Garrón wat Melones del Sol overeind houdt op de Europese markt, en hij heeft het niet over marketing of expansie. Hij heeft het over de zekerheid van er zijn waar je zegt dat je zult zijn, wanneer je zegt dat je zult zijn, en met de juiste kwaliteit.
Het familiebedrijf opereert vanuit Santa Rita, in Guanacaste, aan de Pacifische kust van Costa Rica. Met 170 hectare teelt en een eigen pakstation verzendt het zo'n 240 containers meloenen en watermeloenen per seizoen, doorgaans tussen week 5 en 16 van het jaar. Een venster dat opengaat net als Brazilië zich terugtrekt en vóór Spanje het toneel betreedt.
© Melones del Sol
"We zijn erg precies en betrouwbaar binnen ons venster", zegt Garrón. "Daarom zit Costa Rica nog in de markt. Anders had Brazilië ons al jaren geleden verdrongen." Een concurrentiepositie die niet op prijs of volume is gebouwd, maar op voorspelbaarheid.
Klimaatverandering: een onverwachte bondgenoot
Hier is een paradox die je niet meteen verwacht aan de Pacifische kust van Costa Rica: klimaatverandering pakt vooralsnog gunstig uit voor het bedrijf. "Tot nu toe hebben de klimaatverstoringen ons geholpen. Brazilië en Spanje hebben er veel meer last van", aldus Garrón.
© FreshPlaza
Ricardo Garrón en zijn vrouw Marbeth Venegas, oprichters van Melones del Sol
Verstoringen in de Braziliaanse aanvoer verruimden vorig jaar het seizoensvenster iets, en Spanje begon later dan gewoonlijk aan zijn seizoen. Zo kon Melones del Sol doorexporteren tot week 16. Marokko had op zijn beurt te kampen met forse regenval. Toch wil Garrón dit niet als een structureel voordeel presenteren: "Het is een samenloop van omstandigheden die ons tot nu toe goed uitkomt."
Meloenen of watermeloenen? De markt beslist
Een van de opvallendste verschuivingen die Garrón beschrijft, heeft niets met klimaat of geopolitiek te maken: die speelt zich af in het supermarktschap. Europese consumenten wenden zich af van de gele Honeydew meloen en kiezen steeds vaker voor watermeloen — met pit, zonder pit en in mini-formaat. "Wat vroeger een verhouding van 70/30 in het voordeel van meloen was, is nu omgedraaid: 60% watermeloen en 40% meloen, en alle signalen wijzen erop dat die trend doorzet", stelt hij.
"Het is pure consumentenvoorkeur. Het speelt overal." Tegelijkertijd maken de variëteiten Galia en Cantaloupe — die Melones del Sol zelf niet teelt — een bescheiden comeback, wat het marktaandeel van de gele Honeydew verder uitholt.
Garrón beschouwt deze verschuivingen niet als onomkeerbaar. "De markt gaat op en neer. Je moet klaarstaan om mee te bewegen." Daarom is hij elk jaar in oktober present op de handelsbeurs in Madrid, die hij gebruikt als graadmeter voor de sector: "Daar voel je echt waar het naartoe gaat. Je bezoekt al je klanten, praat met ze en krijgt een beeld van hoe de markt zich ontwikkelt."
© Melones del Sol
Er schuilt enige ironie in de cijfers: de gele Honeydew is voor Melones del Sol iets goedkoper te telen, dankzij jarenlange optimalisatie en hoge opbrengsten. "We telen liever meloenen", geeft hij toe met een lichte schouderophaal. "Maar je moet je aanpassen aan de markt."
Insecten, biologie en Brussel een stap voor blijven
Melones del Sol heeft een eigen laboratorium voor de ontwikkeling en kweek van biologische plaagbestrijders: insecten en micro-organismen die het werk doen dat vroeger chemische middelen voor hun rekening namen. Een investering op de lange termijn die stilletjes is uitgegroeid tot een concurrentievoordeel van het bedrijf.
"We zijn hier al jaren mee bezig, waardoor we genoeg alternatieven hebben voor chemische middelen die nu in Europa verboden worden", legt Garrón uit. Als de EU nieuwe fytosanitaire regels invoert, haasten concurrenten zich om te voldoen. Melones del Sol voldoet er al aan vóór ze van kracht worden.
© FreshPlaza
Vorig seizoen leverde een treffend voorbeeld op: trips — kleine maar verwoestende insecten — richtten in de hele regio ernstige schade aan. Bij Melones del Sol viel de schade mee. De uitbraak werd grotendeels met biologische methoden bedwongen.
Het bedrijf beschikt over de certificeringen GlobalG.A.P., SMETA en LEAF, die laatste in het bijzonder relevant voor de Britse markt. Retailreus Tesco vertegenwoordigt een aanzienlijk deel van de jaarlijkse omzet van Melones del Sol. "Op dit moment is Tesco onze belangrijkste klant."
Stabiel teeltareaal
"Het totale meloenareaal in Costa Rica blijft stabiel. Telers komen en gaan, maar het totale volume equilibreert met wat de markt opneemt", zegt Garrón. "Guatemala heeft zich bijvoorbeeld grotendeels teruggetrokken uit de Europese handel en richt zich op de Amerikaanse markt, die veel minder gereguleerd is. Costa Rica heeft dat conflict niet: het land is van oudsher afgestemd op de strenge Europese fytosanitaire normen."
© FreshPlaza
Volgens Faostat-gegevens bleef het Costa Ricaanse meloenareaal tussen 2021 en 2024 vrij stabiel, rond de 2.300 hectare, met een export die schommelde tussen de 50.000 en 57.000 ton. Het watermeloenareaal groeide daarentegen van circa 1.850 ha naar ongeveer 2.550 ha. De export daalde aanvankelijk van 56.000 ton naar gemiddeld 52.000 ton in 2022 en 2023, maar trok daarna krachtig aan tot meer dan 65.000 ton in 2024.
Arbeid, rijst en een krapper wordende arbeidsmarkt
Tijdens het seizoen houden zo'n 170 werknemers de boel draaiende — ongeveer één per hectare — verdeeld over veldwerk, verpakking en administratie. Een flink deel komt uit Nicaragua en keert al tot vijftien jaar terug naar het teeltbedrijf. "We kennen ze allemaal bij naam", zegt Garrón.
Toch staat de arbeidsmarkt in Guanacaste steeds meer onder druk. De bloei van toerisme, horeca en bouw aan de Pacifische kust trekt werknemers aan die anders meloenen zouden oogsten. "We moeten nu meer mensen uit Nicaragua halen. Het is een structureel probleem van de agrarische sector", erkent hij.
© Melones del Sol
Een tweede klap kwam van onverwachte kant: het handelsbeleid van de overheid. Costa Rica liberaliseerde de rijstimport en schafte de tariefbescherming af die de binnenlandse productie levensvatbaar hield. Melones del Sol teelde buiten het seizoen rijst, waardoor het meer werknemers het hele jaar door in dienst kon houden. Die optie is grotendeels weggevallen.
Groeien, maar met mate
Het bedrijf heeft geprobeerd te diversifiëren, zonder veel succes. Het klimaat in Guanacaste — zes maanden zware regenval gevolgd door een harde droge periode — is uitstekend voor meloenen, maar weinig geschikt voor andere commercieel rendabele teelten. Papaja werd beproefd met goede kwalitatieve resultaten, maar de irrigatiekosten maakten het onhaalbaar. "Europa en de VS produceren tijdens ons regenseizoen volop groente en fruit — wat wij hier ook zouden kunnen doen — dus het is erg moeilijk om een ander product te vinden om mee te diversifiëren", geeft Garrón toe.
Wat groei betreft is hij voorzichtig maar eerlijk. Het bedrijf en het pakstation zijn op elkaar en op de huidige klantenportefeuille afgestemd. Elke uitbreiding vraagt om extra verpakkingscapaciteit, en dat is alleen zinvol als de markt ook stabiel groeit. "Het is een keten. Als de markt zou groeien, willen we meegroeien. We staan altijd open voor nieuwe klanten, maar het is niet makkelijk."
Over welk type markt het beste bij Melones del Sol past, twijfelt hij geen moment: Nederland, met zijn spotmarktcultuur en prijsgerichte mentaliteit, is niet zijn natuurlijke terrein. Het bedrijf hoort thuis in directe relaties met kwaliteitsgerichte handelaren en retailketens. "We zijn niet de goedkoopste. We zijn heel betrouwbaar, en dat heeft een prijs."
Over het bedrijf
Melones del Sol werd opgericht in 1998 en verkocht aanvankelijk de volledige productie aan Dole. Toen dat bedrijf zich drie jaar later terugtrok uit de Costa Ricaanse meloenteelt en zijn klanten overdroeg aan Honduras en Guatemala, zocht het nieuwe partners, onder meer Del Monte en Fyffes, voor meerdere jaren. Toen ook die relaties afbrokkelden, begon Melones del Sol aan zijn eigen Europese marktpositie te bouwen. Met Nederland als springplank werkte het zich op in de toeleveringsketen tot het rechtstreeks supermarkten en handelaren beleverde. Vandaag exporteert het uitsluitend naar Europa, met het Verenigd Koninkrijk dat goed is voor ongeveer de helft van het totale volume.
Voor meer informatie:
Ricardo Garrón
Melones del Sol
Costa Rica
Tel: +506 8827 8215
[email protected]
www.melonesdelsol.com
