In een sector die wordt opgeschud door geopolitieke spanningen, wisselkoersschommelingen en klimaatonzekerheid, kiest Melopen niet voor diversificatie naar onbekend terrein. Het bedrijf verdiept zich liever in de eigen roots, met aandacht voor bodemgezondheid, energieonafhankelijkheid, biologische inputs en de mensen die de operatie jaar na jaar draaiende houden.
Het Costa Ricaanse Melopen teelt meloenen en watermeloenen op een areaal van 320 hectare, met capaciteit voor 450 hectare, op het schiereiland Nicoya in de provincie Guanacaste. Het exporteert zo'n 350 containers per seizoen. "We hebben momenteel geen ambitie om fors uit te breiden", zegt Ocksan Aju, operationeel directeur en tweede generatie in het familiebedrijf dat al sinds 1991 exporteert. Die keuze voor consolidatie is een pas op de plaats, moeizaam verworven na een decennium van opeenvolgende crisissen.
© Melopen
Familiefoto: Jenny Calvo (moeder van Ocksan Aju), Ocksan Aju, zijn vrouw Yulissa Sandi, hun zoon Tomás en zijn vader Fernando, oprichter en huidig algemeen directeur van het Costa Ricaanse familiebedrijf Melopen. "De generatiewissel is verzekerd", zegt Ocksan Aju, operationeel manager.
Crisis op crisis
De pandemie trof het bedrijf op het slechtst denkbare moment, net toen het Costa Ricaanse fruit Europese havens bereikte. "30% van ons fruit is toen nooit geoogst", herinnert Aju zich. Kort daarna zaaide de oorlog in Oekraïne chaos in de Europese havenlogistiek: containers liepen vertraging op, zendingen moesten onvoorziene tussenstops maken en een deel van de productie werd nooit geëxporteerd.
In 2026 verstoort een geopolitiek conflict opnieuw het beeld, met extra druk op vrachttoeslagen, meststoffenleveringen en zaadbeschikbaarheid. Daar komt bij dat de Costa Ricaanse colón sterk is gestegen tegenover de dollar en de euro, tot het hoogste niveau in meer dan twintig jaar. "We hebben de prijzen wat kunnen optrekken, maar de wisselkoerssituatie heeft die winst opgegeten." Een realiteit die alle exporteurs in het land treft, al biedt dat weinig troost.
Wat ze telen en waar het naartoe gaat
Melopen teelt gele Honeydew meloenen, een beperkt volume Hami meloenen — gele, gerimpelde schil met oranje vruchtvlees — voor de Amerikaanse markt, en een breed gamma watermeloenen: van middelgrote zaadhoudende variëteiten tot pitloze rassen in grote, middelgrote en mini-maten, met gewichten tussen 1 en 14 kilo. Watermeloen neemt zo'n 70% van het areaal in beslag, meloen de rest.
© Melopen
© Melopen
Middelgrote pitloze watermeloenen en XL pitloze watermeloenen, in bins voor de Amerikaanse markt
Ongeveer 10% van de productie gaat naar de binnenlandse markt, Europa neemt circa 70% af en de VS de overige 20%. Die verhouding is in de loop der jaren flink verschoven. "Toen we het bedrijf oprichtten, ging alles naar de VS. Zo'n vijf jaar geleden ging 100% naar Europa." Nu wint de Noord-Amerikaanse markt weer terrein, deels omdat virale ziekten die via trips en bladluizen worden overgebracht harder hebben toegeslagen in de rest van Centraal-Amerika dan in Costa Rica. "We zijn opnieuw een aantrekkelijke optie voor de VS geworden, en de marktprijzen spelen mee."
Wat trends betreft: de opmars van de mini-meloen is niet te stoppen. De Europese vraag naar kleinere formaten blijft groeien, in lijn met de realiteit van steeds kleinere huishoudens op het continent.
© Melopen
© Melopen
Honeydew meloenen
Betrouwbaarheid boven prijs
"Het concurrentievoordeel van Costa Rica in Europa steunt op twee pijlers: stiptheid en vertrouwen", stelt Aju. Brazilië heeft herhaaldelijk geprobeerd zijn seizoen te verlengen om in het Costa Ricaanse exportvenster te stappen, maar de teler kijkt er gelaten naar. "Europese kopers hebben gemerkt dat Costa Rica betrouwbaarder is binnen zijn natuurlijke venster dan Brazilië, dat probeert te forceren." De laatste twee seizoenen waren opvallend stabiel — zowel in prijs als in vraag — wat hij ziet als een bevestiging dat Costa Rica zich herpositioneert als betrouwbare leverancier.
De steeds strengere Europese MRL-regelgeving, ooit ervaren als een last, is uitgegroeid tot een structureel voordeel voor een bedrijf dat de afgelopen jaren volop heeft ingezet op minder afhankelijkheid van gewasbeschermingsmiddelen.
De Biofábrica: biologie verslaat chemie
Het meest opvallende aan Melopen is misschien wel wat er gebeurt in het eigen laboratorium, dat het bedrijf de Biofábrica noemt. Al bijna tien jaar kweekt en vermenigvuldigt het team micro-organismen — schimmels en bacteriën — voor rechtstreekse toepassing op het veld. De resultaten spreken voor zich: "We hebben 100% van de chemische bodembehandelingen geëlimineerd."
© Melopen
© Melopen
Kwaliteitsanalyse in het laboratorium en vermeerdering van schimmelculturen
Het lab begon met commerciële biologische middelen die het zelf vermenigvuldigde, en ontwikkelde gaandeweg de eigen capaciteit om micro-organismen van het eigen teeltbedrijf te isoleren. De volgende stap is het kweken van nuttige insecten voor biologische plaagbestrijding.
Melopen produceert ook biochar uit afval van de eigen palletfabriek, composteert watermeloenenresten en zet bodembedekkers in — vooral Crotalaria, een snelgroeiende vlinderbloemige die stikstof bindt, onkruid onderdrukt en bestuivers aantrekt — om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te verminderen.
Het bedrijf was naar eigen zeggen het eerste in de regio dat meloenen en watermeloenen met een biologisch EU-certificaat exporteerde. Het programma werd uiteindelijk stopgezet: geen enkele koper was bereid de meerprijs te betalen die de kosten rechtvaardigde. Toch gelooft Aju dat de markt voor gecertificeerde biologische producten opnieuw rendabel zal worden.
Onafhankelijkheid onder de zon
Melopen heeft ook zwaar ingezet op zonne-energie. Via een financieringsovereenkomst installeerde het bedrijf zonnepanelen op zijn pakstation die nu al 70% van het elektriciteitsverbruik van het bedrijf dekken. Voor Aju gaat de motivatie verder dan kostenbesparing: "Dit geeft ons efficiëntie, maar ook een gevoel van onafhankelijkheid. Als olie boven de $100 stijgt en de energieprijzen door het dak gaan, willen we zo goed mogelijk beschermd zijn tegen die externe factoren."
© Melopen
Op het hoogtepunt van het seizoen telt Melopen zo'n 300 tijdelijke en 50 vaste medewerkers. Het bedrijf onderzoekt nu de invoering van oogstondersteunende systemen: transportbanden die tractor en aanhanger verbinden, en schaduwzeilen voor het veldpersoneel. Het doel is niet alleen efficiënter werken. "We denken niet alleen aan het verminderen van arbeid, maar ook aan betere werkomstandigheden voor onze mensen."
De weg naar de haven
Er is één structureel probleem dat geen enkele interne innovatie kan oplossen: de staat van de wegen tussen Guanacaste en de Atlantische haven van Limón. Rijtijden die vroeger acht à tien uur bedroegen, lopen nu op tot twaalf à veertien uur, door de slechte toestand van bruggen en wegvakken. Voor een bedrijf dat al een decennium van binnenuit aan veerkracht bouwt, is het een pijnlijke herinnering dat sommige dingen gewoon buiten zijn controle vallen. "Het gaat niet alleen om de weg van Guanacaste naar Limón, maar om de infrastructuur van het land in zijn geheel. De haven van Limón is gemoderniseerd, maar de tarieven zijn gestegen, en Caldera is een haven die de export van binnenlandse productie naar Azië en de Amerikaanse westkust beperkt", aldus Aju.
Melopen — een samentrekking van 'Melones de la Península' — beschikt over meerdere certificeringen, waaronder GlobalGAP, SMETA (vier pijlers) en de Costa Ricaanse keurmerken Bandera Azul en Esencial Costa Rica.
Voor meer informatie:
Ocksan Aju
Melopen
San Pablo, Nandayure (Guanacaste) – Costa Rica
Tel: +506 26 858500
[email protected]
www.melopen.com
