Komende weken: Costa Rica special

Costa Rica is op de wereldmarkt bekend om zijn ananas en bananen. Het bezet respectievelijk plaats 1 en 3 in de ranking van exporteurs. Maar ook wortel- en knolgewassen maken deel uit van de exportmand, naast (water)meloenen, mango's en ander tropisch fruit. De komende drie weken stellen we een vijftiental bedrijven voor.

Costa Rica ligt op de Midden-Amerikaanse landengte tussen de Caribische Zee en de Stille Oceaan. Door die ligging heeft het land een uitgesproken maritiem karakter; het telt ongeveer 1.290 kilometer kustlijn. In het noorden grenst het land aan Nicaragua en in het zuidoosten aan Panama.

Met een oppervlakte van 51.179 km² is Costa Rica ongeveer een kwart groter dan Nederland. Circa 60% van het grondgebied is bedekt met bos. Het reliëf is sterk gevarieerd: er lopen verschillende bergketens door het land en het hoogste punt is de Cerro Chirripó (3.820 meter). Daarnaast zijn er rond de 200 vulkanen, waarvan er vijf nog actief zijn. Het klimaat is overwegend tropisch en de temperaturen blijven doorheen het jaar relatief stabiel, maar er zijn twee duidelijk afgebakende seizoenen: een droog seizoen van begin december tot eind april en een regenseizoen van begin mei tot eind november. Tegelijk zorgen de grote hoogteverschillen en de afwisseling van bergen, valleien en laagvlakten binnen een klein gebied voor opvallende regionale klimaatverschillen.

© ID 140228159 © Hyotographics | Dreamstime.com

In 2022 telde Costa Rica iets meer dan 5 miljoen inwoners. Hun voertaal is Spaans. De levensverwachting bedraagt 81 jaar (2023), vrijwel gelijk aan die van Nederland (82), zo blijkt uit gegevens van de Wereldbank. Economisch gezien is het wel een ander referentiekader: het bbp per capita ligt op 18.587 dollar (2024), tegenover 67.520 dollar in Nederland. Digitaal is de samenleving sterk aangesloten: 85% van de bevolking gebruikt internet.

Costa Rica is een republiek met een president als staatshoofd. In 2010 werd de eerste vrouwelijke president verkozen. De huidige president is Rodrigo Chaves. Opvallend is de genderbalans: 49% van de parlementsleden is vrouw. Politiek en economisch geldt het land als een van de meest stabiele in Latijns-Amerika. In de Democracy Index van de Economist Intelligence Unit staat Costa Rica 18e op 167 landen; het moet slechts 7 EU-landen voor zich dulden, wat impliceert dat het democratische gehalte van 20 EU-landen lager ligt dan dat van Costa Rica. Ondanks dat stabiele democratische profiel kampt het land de voorbije jaren met een wijdverbreide regionale kwaal: drugsgerelateerde onveiligheid.

De economie steunt in de eerste plaats op de dienstensector. Sinds het begin van de jaren 2000 brengt toerisme meer deviezen op dan de belangrijkste traditionele tuinbouwproducten — bananen, suiker, cacao, ananas en koffie — maar de export van medische apparatuur en informaticadiensten is nog groter. De economie groeit met ongeveer 4,3% per jaar. De werkloosheid lag in 2024 op 6,9%. In de energievoorziening kwam 26,5% uit hernieuwbare bronnen (2021), tegenover 33,1% in Nederland. Land- en bosbouw en visserij vertegenwoordigen 3,6% van het bbp (2024), terwijl dat in Nederland 1,7% is.

© ID 37242006 © 9comeback | Dreamstime.com

Ananas
Volgens cijfers van Faostat, de statistiekdienst van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties, is Costa Rica in 2024 met een waarde van €1,14 miljard de absolute koploper in de export van ananas (cijfers 2024). Hoewel het maar 10% van de mondiale productie in handen heeft (al bezet het ook hier de eerste plaats), controleert het 49% van de wereldhandel in deze fruitsoort. Op verre afstand volgen de Filipijnen (€361 miljoen; 15%) en vervolgens een zestigtal landen met elk minder dan 2%. Iets meer dan 53% van ananasexport had Noord-Amerika als bestemming; 36% ging naar de EU, zo blijkt uit cijfers van TradeMap. Maar liefst 86% van de door de EU geïmporteerde ananas komt uit Costa Rica.

Bananen
In de bananenexport steekt geen enkel land Ecuador naar de kroon, dat met een uitvoer ter waarde van €2,82 miljard 24% van de wereldhandel beheert. Maar vervolgens moet Costa Rica enkel de Filipijnen voor zich dulden. Elk is goed voor ongeveer 9% van de mondiale export van bananen. Ook Colombia en Guatemala halen dat niveau. Opnieuw toont Costa Rica hier zijn exportgerichtheid, aangezien het qua productie slechts de 14e plaats bezet. Circa 47% van de exportbananen werd naar Europa verzonden, 30% naar Noord-Amerika. De rest is gelijkmatig verdeeld over Azië, het Midden-Oosten, Afrika en de eigen regio.

Net geen 18% van de door de EU geïmporteerde bananen komt uit Costa Rica. Enkel Ecuador (34%) en Colombia (24%) zijn meer prominent aanwezig. Overige herkomsten, zoals Ivoorkust, Guatemala, Dominicaanse Republiek, Kameroen, Peru en Panama, belanden onder de 5%-grens. Volgens een rapport van het internationale handels- en dataplatform Tridge was 87% van de Costa Ricaanse bananenketen in 2021 in handen van Dole Food Company, Del Monte Fresh Produce en Chiquita Brands.

Wortel- en knolgewassen
Op de voorbije Fruit Logistica in Berlijn coördineerde Procomer, de Costa Ricaanse promotie-instelling voor buitenlandse handel, de deelname van vijftien exportbedrijven. Zij presenteerden een divers aanbod van groenten en fruit, zoals de MD2-ananas, kokos, papaja, pompoen en chayote, aangevuld met wortel- en knolgewassen zoals zoete aardappel, gember, cassave, yam, malanga en taro.

Volgens statistieken van Eurostat werd in 2025 de Costa Ricaanse export van groenten en fruit naar de EU gedomineerd door de volgende producten: ananas (€691 mln), banaan (€640 mln), cassave (€58 mln), watermeloen (€42 mln), meloen (€22 mln), taro (€5 mln), yam (€3,5), mango (€1,6 mln), bakbanaan (€1,5 mln), tayer (€1,1 mln), kokos (€1 mln), wortelen en rapen (€0,7 mln), pompoen (€0,5 mln), zoete aardappel (€0,2 mln), noten en zuidvruchten (€0,1 mln), andere knolgewassen (€2,8 mln) en ander tropisch fruit (€0,3 mln). De AGF-export naar de EU is in vijf jaar tijd met 28% toegenomen.

Het maritieme transport naar de oostkust van de VS en naar Europa loopt via de haven van Limón. Transittijden naar Miami bedragen nauwelijks vier dagen, naar het noordoosten van de VS ongeveer 10 dagen en ook naar het VK, Antwerpen en Rotterdam zijn er directe verbindingen beschikbaar met vaartijden van 13 tot 15 dagen. Naar de westkust van de VS wordt gewerkt met een feeder naar de haven van Balbao in Panama, waar aangesloten wordt op de hoofdservice naar Californië, in totaal een tweetal weken.

De cijfers over export en import van AGF zijn afkomstig van Faostat, TradeMap en Eurostat.