© Enig BoerderyDe biologisch-dynamisch geteelde en ongezwavelde lychees van Enig Boerdery zijn vaak snel uitverkocht op de gemeentelijke markten van Johannesburg en Pretoria.
Een karton van 2 kg Enig Boerdery lychees, met het label "Biodynamic Better Than Organic," kost tweemaal zoveel als die van XXL concurrenten, zegt Ben Mouton van Enig Boerdery in Levubu. Gezondheidswinkels kijken uit naar de lychees van Enig Boerdery, hoewel regen de oogstperiode dit jaar heeft verkort.
De oudste bomen, nu 57 jaar oud, zijn persoonlijk door Mouton geënt. Toch was de eigenaar van Enig Boerdery – wat 'uniek' betekent – niet altijd tevreden met de resultaten. Gedurende de eerste helft van zijn carrière als teler volgde Mouton de conventionele methoden. "Gedurende de eerste 37 jaar hielden we ons aan chemische teeltpraktijken. De groei, bloei en vruchtzetting waren gemiddeld. Het gebruik van insecticiden tegen fruitvliegjes was moeilijk en, vooral tijdens regenachtige zomers zoals dit jaar, zeer ineffectief, waardoor er verliezen tot 70% mogelijk waren," vertelt hij.
Een consultant maakte Mouton bekend met de wereld van micro-organismen: 80 tot 90% van de voedingsstoffen die planten opnemen, wordt door microben verwerkt. Hij betreurt dat zijn universitaire opleiding volledig voorbijging aan de cruciale rol van deze micro-organismen, zoals de mycorrhiza-schimmel die al bestond voordat planten wortels hadden. Ongeveer veertig procent van de producten van fotosynthese gaat naar de wortelzone om de microben te voeden, en een derde van de suikers uit fotosynthese wordt "geruild" met de mycorrhiza's – iets waarvan hij geen idee had toen hij begon met telen.
"Biologische teelt bleef voor mij lang een raadsel. Soms moet ik moeilijke beslissingen nemen en onderweg mijn fouten corrigeren. Dagelijks loop ik door de boomgaarden. Bomen 'praten' met elkaar via hun wortels. De schimmelverbinding tussen gezonde bodem en gezonde planten is iets wat veel meer aandacht zou moeten krijgen," zegt hij.
© Enig Boerdery De Chinese suikerrietvelden (links op de achtergrond) leveren het organisch materiaal dat wordt verspreid over de macadamia-, avocado- en lycheeboomgaarden.
Het creëren van een rijke grond met veel vochtvasthoudend vermogen vereist veel biologische materialen om de micro-organismen te voeden. Een derde van het teeltgebied is beplant met Saccharum sinense, of Chinees suikerriet, als energiebron voor de mycorrhiza's. Het tweede deel is beplant met bomen; het laatste deel dient als toevluchtsoord voor wilde dieren, met de Levubu-rivier die erdoor stroomt. Dieren, vogels en vlinders, die in jaren niet waren gezien, keren terug nu het gebruik van chemicaliën daalt, vertelt Martelise Mouton, zijn dochter, die opgroeide in de boomgaarden.
Verbetering van avocado-packouts en macadamia-opbrengst
Tegenwoordig wordt in de volwassen lychee-, avocado- en macadamiaboomgaarden geen enkele chemische meststof of externe bodeminbreng meer toegepast, niet eens kraalmest. Toen de chemische insectenbestrijding werd gestopt, was het spannend om te zien hoe de lychees zouden rijpen.
"De oogstresultaten waren verbluffend – vier keer zoveel eetbaar kwaliteitsfruit. Het Brix-suikergehalte van rijpe lychees steeg van 15% naar 17%. Willekeurige monsters dit seizoen lieten een aandeel kleine zaden zien van 33% tot 42%, wat meer eetbaar vruchtvlees betekent."
© Enig Boerdery
Door niet te spuiten weten ze zeker dat de bijenpopulaties niet worden geschaad, wat cruciaal is voor de vruchtzetting en maat van het volgende seizoen. In de macadamiaboomgaarden steeg de gemiddelde opbrengst van 25% naar 40%, en blijft op dat niveau zolang er jaarlijks organisch materiaal wordt toegediend. Schimmels zoals Beauveria bassiana houden de populatie van schildwantsen onder controle.
Voorheen werden de packouts van avocado's verlaagd door het hoge aandeel misvormde vruchten, zoals kromme of langgerekte exemplaren, die bij pakstations als "uiterst ongewenst" werden beschouwd, merkt Mouton op. "In de tijd dat chemische methoden op mijn teeltbedrijf standaard waren, werd boron-bladbespuiting op avocado's routinematig toegepast. Een redelijke verbetering was niet te bereiken. Na de overgang naar biologische teelt is het probleem echter bijna verdwenen."
Op percelen met jonge aanplant groeit onkruid snel in het subtropische klimaat, waardoor herbiciden worden toegepast, afwisselend 2,4-D en glyphosaat, hoewel mechanisch maaien de voorkeur heeft. Paraquat wordt nauwelijks nog gebruikt. De enige manier om de beruchte schimmel Cercospora op avocado's te bestrijden is via koperoxychloride. Mouton erkent dat het risico voor grondwater bestaat, maar de mobiliteit in kleigrond is traag.
© Enig Boerdery
Andere prioriteiten
"Als je hogere opbrengsten en meer inkomsten nastreeft, zal biologische teelt dat nooit garanderen," stelt Mouton. "Wanneer je geen verbeterde oogst of hoger inkomen kunt beloven, neemt de interesse van mensen meestal af. Telers die biologie vooropstellen, hebben andere prioriteiten. Synthetische bemesting kan grote planten opleveren, maar onderdrukt de vorming van mycorrhiza en daarmee de talloze voordelen van schimmelverbindingen. Chemische bemesting doet niets voor nuttige bacteriën, verbetert de bodemstructuur niet en verhoogt de biodiversiteit van plantensoorten niet."
In de loop van 32 jaar heeft de afgevallen bladlaag onder zijn lychee-, macadamia- en avocadoboomgaarden, versterkt door continue toepassingen van effectieve micro-organismen, een diepte van 200 mm opgebouwd.
Voor meer informatie:
Ben Mouton
Enig Boerdery
[email protected]
