De Europese Commissie heeft haar langverwachte strategie voor havens en de maritieme industrie gepresenteerd. Volgens Eurocommissaris Apostolos Tzitzikostas moeten Europese havens niet alleen concurrerend en duurzaam blijven, maar ook een grotere rol spelen in de veiligheid en strategische autonomie van Europa, geeft evofenedex aan.
Zij stellen dat het positief is dat de Commissie havens nadrukkelijk positioneert als kritieke infrastructuur voor economie, energie en veiligheid. Tegelijkertijd ontbreekt volgens de vereniging een duidelijke visie op de efficiëntie van internationale logistieke ketens en op de rol van verladers daarin.
Havens als strategische infrastructuur
In de strategie schetst de Europese Commissie een breed pakket aan maatregelen om de positie van Europese havens te versterken. De focus ligt op vijf prioriteiten: concurrentievermogen en innovatie, energietransitie, veiligheid, investeringen en arbeidsmarkt. De Commissie wil onder meer de digitalisering en innovatie in havens versnellen en duidelijkere criteria ontwikkelen voor Europese investeringen in buitenlandse havens. Ook komt er meer aandacht voor buitenlandse investeringen in Europese havens, vooral wanneer het gaat om strategische infrastructuur met een mogelijke militaire functie.
Daarnaast zet de Commissie stevig in op de energietransitie in havengebieden. Denk aan versnelde vergunningprocedures voor energieprojecten, elektrificatie van havens en samenwerking rond duurzame energie, zoals waterstof.
Veiligheid van havens
Ook op het gebied van veiligheid komen nieuwe maatregelen. De Commissie wil de beveiliging van havens versterken, zowel tegen cyberdreigingen als tegen georganiseerde criminaliteit, zoals drugssmokkel via containers. Positief is ook dat de samenwerking tussen havens, douaneautoriteiten en logistieke partijen verder wordt uitgebouwd, onder meer op basis van best practices zoals de Vertrouwensketen in Rotterdam.
Positieve elementen voor bedrijfsleven
Volgens evofenedex bevat de strategie verschillende goede aanknopingspunten voor het versterken van Europese logistieke ketens.
Zo is het positief dat de Commissie wil inzetten op snellere vergunningverlening voor projecten in havengebieden. Bedrijven lopen nu vaak tegen lange procedures aan bij uitbreidingen of duurzame investeringen. Ook de aandacht voor nieuwe handelscorridors en internationale partnerschappen wordt gewaardeerd. Initiatieven zoals groene scheepvaartcorridors en infrastructuurprojecten binnen het Global Gateway-programma kunnen bijdragen aan robuustere en diversere handelsroutes.
Daarnaast ziet evofenedex kansen in de plannen om inkomsten uit het Europese emissiehandelssysteem (ETS) opnieuw te investeren in de maritieme sector en havenlogistiek. Dat kan helpen om de verduurzaming van de scheepvaart te versnellen.
Verder is het goed dat de Commissie aandacht heeft voor risico's van verticale integratie in de logistieke keten. Havens functioneren immers als knooppunten in internationale supply chains. Wanneer geïntegreerde spelers concurrenten de toegang tot infrastructuur of klanten beperken, kan dat leiden tot marktafsluiting en minder keuzevrijheid voor verladers. Wij blijven in gesprek om dit punt op de agenda te houden.
Te weinig aandacht voor logistieke keten
Tegelijkertijd is de strategie volgens evofenedex sterk haven-georiënteerd en kijkt de Commissie te weinig naar de bredere logistieke keten waar havens onderdeel van zijn. De maatregelen bouwen grotendeels voort op bestaande instrumenten en projecten. Een duidelijke toekomstvisie op hoe Europese supply chains efficiënter en veerkrachtiger kunnen worden ingericht met nieuwe instrumenten, ontbreekt grotendeels.
Efficiëntere datadeling en capaciteitsmanagement
Ook op operationeel niveau liggen kansen om de efficiëntie van havens en ketens te verbeteren. Evofenedex pleit daarom voor Europese richtlijnen voor betere datadeling in de transportketen. De Commissie erkent die noodzaak voor betere richtlijnen om meer data te delen.
Met betere informatie-uitwisseling tussen rederijen, terminals, vervoerders en verladers kan de capaciteit van terminals beter worden benut. Initiatieven zoals dynamische havenplanning of projecten rond spreiding van terminalcapaciteit laten zien dat hier veel winst te behalen valt.
Van havenstrategie naar ketenstrategie
De Europese havenstrategie bevat belangrijke bouwstenen voor een sterker en duurzamer maritiem systeem in Europa. Maar om echt toekomstbestendig te zijn, moet het perspectief worden verbreed van havens naar volledige logistieke ketens. Digitale samenwerking, transparantie in de zeevrachtketen en efficiënter capaciteitsgebruik zijn daarbij cruciale voorwaarden. Alleen door havens, terminals, vervoerders en verladers beter met elkaar te verbinden, kan Europa zijn positie als mondiale logistieke hub behouden.
Bron: evofenedex
