Uit de schaduw, in de spotlights. De Federatie Vruchtgroenteorganisaties (FVO) vertegenwoordigt ongeveer negentig procent van het Nederlandse vruchtgroentenareaal, maar tot voor kort hoorde je desondanks maar weinig van FVO.
Recent is daar verandering in gekomen. FVO realiseert zich dat men meer van zich moet laten horen, zeker nu de glastuinbouwsector onder politieke en maatschappelijke druk staat.
Tijdens een symposium met een uitdagende titel (ASML, let op! Het hightech tuinbouwcluster komt eraan) deelde FVO tijdens HortiContact zijn ambitieuze visie. De vruchtgroenteorganisatie nodigde in de persoon van Jelte van Kammen de aanwezigen in de zaal uit op die visie te schieten. En dat gebeurde.
De zaal in Evenementenhal Gorinchem, vol tuinbouwspelers, bleek zoals te verwachten vol vertrouwen in de sector. De zaal liet zich niet afschrikken door de torenhoge ambitie om ASML-achtige proporties aan te nemen. Maar ziet de buitenwereld die grote potentie van de sector ook?
Nee. Het verhaal van de hightech glastuinbouwsector naar de buitenwereld brengen blijkt uitdagend. Tot frustratie van velen lijkt er bovengemiddeld veel aandacht te zijn voor wat er fout gaat, op het gebied van gewasbescherming, arbeid of energie. Terwijl de sector overtuigd is op de goede weg te zijn, en zich bovendien volop inspant om het nog beter te doen waar dat nodig is.
Grote ambitie met 100% Groen Geteeld
Bijvoorbeeld op het gebied van plantgezondheid. Jelte, bestuurslid van FVO en algemeen directeur van Harvest House, stipte bij de opening van het symposium onder meer het project 100% Groen Geteeld aan. "We zijn bezig met een transitie zonder gereedschap", sprak hij. Eerder op de dag ging het ook over dit project, tijdens de sectorupdate van Glastuinbouw Nederland. Voorzitter Adri Bom-Lemstra van Glastuinbouw Nederland constateerde dat buiten de sector mensen weinig vertrouwen hebben dat de sector in 2030 100% groen teelt, maar Adri juicht die grote ambitie juist toe.
Ook op andere vlakken gaat het de goede kant op. Jelte wees op True-Value onderzoek dat FVO heeft laten uitvoeren door CE Delft. De kosten en de baten van de hightech glasgroentesector zijn doorgerekend. Tegenover 688 miljoen euro staan 1,4 miljard euro baten. De milieukosten gaan dalen, voorspelt Jelte. Dat weet hij omdat telers met hulp van SIG&F-subsidie langjarige investeringen plannen. Dat levert FVO nu al inzicht op in verduurzaming in de nabije toekomst.
© Thijmen Tiersma | AGF.nl
Adri Bom-Lemstra (Glastuinbouw Nederland) en podcastmaker, oud-politicus en oud-Greenpeace-activist Diederik Samson discussiëren over de stelling op het scherm
Vergelijking met ASML
Een belangrijk onderdeel van het symposium was de live podcastopname van Diederik Samsom en Mathijs Bouman. Samson vertelde woensdag na een rondje beurs onder de indruk te zijn van alle technische ontwikkelingen. De oud-Greenpeace-activist was daarna 'volledig gesmolten', maar toch bleek hij nog wel in staat kritische kanttekeningen te plaatsen bij de door FVO gepresenteerde visie op de toekomst.
ASML is volgens de heren tegenwoordig het nationale troetelkind. Als glastuinbouwsector zal het lastig zijn eenzelfde positie te bereiken, al is het maar vanwege nog altijd het grote gebruik van laagwaardige arbeid in de sector. Dat is in Veldhoven bij ASML wel anders.
Waar ASML dan weer wel gelijkenissen vertoont met de glastuinbouwsector volgens de podcastmakers, is waar het op energiegebruik aankomt (ook bij ASML hoog) en ook de huisvesting van de internationale medewerkers van ASML geeft druk op de omgeving, net als bij de glastuinbouwsector. Alleen, zo merken de heren op, hoor je daar bij ASML niet of nauwelijks iets over, en bij de Nederlandse glastuinbouw des te meer wel.
Samson: "De glastuinbouwsector zit al snel in de problemencategorie." Ook in het recente coalitieakkoord viel hem dat op. De glastuinbouw kwam weinig voor, en waar de sector voorkwam, ging het over gewasbeschermingsuitdagingen. De sector zou in de innovatieparagraaf moeten willen staan, betoogt hij. "In die paragraaf wil je als sector staan."
En zover is het nog niet. 'Een ASML worden' moet de sector wat Samson betreft ook weer niet willen worden. ASML is volgens hem de connectie met de maatschappij verloren. Voor de glastuinbouwsector is het belangrijk die connectie wel te houden.
© Thijmen Tiersma | AGF.nlJelte van Kammen (Harvest House/FVO) trapt het symposium af met 5 moon shots
Moon shots
FVO‑bestuurslid Jelte van Kammen presenteerde bij de aftrap van het symposium de Visie Hightech Teelt 2040, waarin innovatie en verduurzaming in samenwerking met het hightech tuinbouwcluster centraal staan. FVO zoekt veel meer dan voorheen het hele tuinbouwecosysteem op, inclusief hightech techniek. Onderdeel van de visie van FVO richting 2040 zijn ook 5 moon shots, uitdagende nieuwe tuinbouwconcepten met termen als ENERGIE-kwekerij, VERS-otheek of SUPERteelt.
Samson waarschuwde de zaal bij bespreking van het concept ENERGIE-kwekerij dat de glastuinbouwsector niet in de hoek moet komen waar inmiddels datacenters volgens hem al in verzeild zijn geraakt. Datacenters staan er slecht op in tijden van netcongestie. De glastuinbouwsector moet zorgen dat de sector niet als energieverbruiker wordt gezien, maar als innovatieve sector die juist oplossingen biedt voor energie-uitdagingen.
De term SUPERteelt sprak Bouman aan, maar ook hier een kritische noot. Deze kas vol AI en robots is volgens hem de kas "die ons 10 jaar terug al beloofd is". Oftewel, de ontwikkeling van onder meer robotica gaat nog niet snel genoeg. De huidige arbeidsproblematiek, die steeds nijpender lijkt te worden, kan het proces van automatisering gaan versnellen, aldus de econoom. Wel blijft het een uitdaging dat de investering in robotica hoog is. "Een robot wil zijn volledige salaris voor zijn hele carrière direct op dag één", vatte Bouman het beeldend samen. Hoge investeringskosten in onder meer robotica kunnen schaalvergroting helpen aanjagen, verwacht hij.
"Hightech voedselproductie is geen keuze. Het is de enige route vooruit. Houd er rekening mee dat dit een steile weg naar boven is: technologisch, energetisch én maatschappelijk," besloten Diederik Samsom en Mathijs Bouman hun podcast. Ondanks kritische noten tonen de buitenstaanders zich positief over de FVO-visie op de toekomst van de sector. Bouman: "Veel sectoren kunnen een voorbeeld nemen aan deze ambitie." Ook is hij positief over het feit dat de visie 'is losgetrild van de sector' en dat de sector buiten de eigen kas is gaan kijken.
© Thijmen Tiersma | AGF.nl
Inge Bergsma-De Vries (Drenthe Growers), Adri Bom-Lemstra (Glastuinbouw Nederland), Diederik Samson, dagvoorzitter Inge Diepman, econoom Mathijs Bouman, Korneel van der Plas (Albert Heijn) en Laurens Sloot (EFMI)
Nog een moon shot
Het symposium sloot af met discussierondes waarin Adri Bom-Lemstra (Glastuinbouw Nederland), Laurens Sloot (Rijksuniversiteit Groningen), Korneel van der Plas (Albert Heijn) en Inge Bergsma‑De Vries (Drenthe Growers) met elkaar in gesprek gingen over de toekomst van het cluster.
Het ging in de discussieronde over bekende vragen, zoals: hoeveel areaal er nodig is om het glastuinbouwcluster toekomstbestendig te houden? De vergelijking met het spel Jenga werd gemaakt. Te veel blokjes onderaan de toren weghalen doet de hele toren instorten. Zo werkt het ook met de glastuinbouwsector. Die heeft schaal nodig.
Kees de Kat voegde hier in de discussie nog een moon shot toe die eerder dit jaar ook op GroentenNieuws verscheen: op de toekomstige Maasvlakte 3 zou ruimte voor glastuinbouw gerealiseerd kunnen worden. Naar uitbreiding met een nieuw stuk land in zee wordt concreet onderzoek gedaan, zo bleek begin dit jaar.
Zelf maakt FVO werk van het aanscherpen van de eigen toekomstvisie. "Je moet aan de bak, je verhaal moet nog beter", sprak dagvoorzitter Inge tegen Jelte na het symposium. Die laatste citeerde tot slot tomatenteler Philip van Antwerpen, om aan te geven dat telers niet schrikken van een beetje uitdaging. Geconfronteerd met de ToBRFV-crisis sprak Philip volgens Jelte enkele jaren terug vol vertrouwen uit dat de sector er sterker uit de crisis zou komen. "Dat is in de tuinbouw namelijk altijd zo." Met één verschil: meer dan ooit treedt FVO namens de sector op de voorgrond om de tuinbouw nog sterker de toekomst in te helpen. Het congres tijdens HortiContact was daar een zichtbaar voorbeeld van. Nu nog zorgen dat ook buiten de sector mensen het zien.
Voor meer informatie:
FVO
[email protected]
https://www.vruchtgroente.nl/
