Met bombardementen en raketbeschietingen over en weer tussen Iran, Israël, de Verenigde Staten (VS) en de Golfstaten is de hele regio volledig gedestabiliseerd. De huidige situatie kenmerkt zich door een blokkade van de Straat van Hormuz en sluiting van het luchtruim in delen van het Midden-Oosten, wat internationale supply chains zwaar verstoort, meldt evofenedex.
Tankers en containerschepen maken rechtsomkeert of gaan voor anker. Oorlogsrisicopremies zijn met 50 procent gestegen, naar circa 0,35 procent van de waarde van het schip. Ter vergelijking: tijdens de zogenoemde Tankeroorlog in de jaren tachtig, eveneens in de Perzische Golf, liep deze premie op tot 1,5 procent van de scheepswaarde.
Rederijen hebben toeslagen opgelegd voor lading in de regio. Die variëren van 1500 dollar per 20ft-container tot 4000 dollar voor reefercontainers bij Hapag Lloyd en CMA CGM. De toeslagen gelden naast de Perzische Golf ook voor lading met bestemming Rode Zee-havens in Saudi-Arabië, Egypte, Jordanië, Soedan en Djibouti. Nieuwe boekingen zijn opgeschort.
Containerlogistiek
Hoewel olie en gas vaak de aandacht trekken, is de impact op de containerlogistiek minstens zo ingrijpend. De Perzische Golf is goed voor 3,4 procent van het mondiale containervolume. Vooral de haven van Jebel Ali in Dubai vervult een sleutelrol als logistiek zenuwcentrum van de regio. Met een jaarlijkse overslag van 14 miljoen TEU is Jebel Ali niet alleen de grootste haven van het Midden-Oosten, maar ook een cruciale overslaglocatie in de verbinding tussen Azië, Afrika en Europa.
De grootste containerhaven in de regio, Jebel Ali, is getroffen door een brand na neervallende dronefragmenten van een Iraanse aanval. De haven werd tijdelijk gesloten, maar heeft inmiddels de werkzaamheden op alle vier terminals hervat, meldt exploitant DP World. In Bahrein en de Omani haven Duqm zijn eveneens explosies gemeld.
De afsluiting van de Straat van Hormuz leidt tot omleidingen naar andere havens in de regio, zoals Karachi, Salalah en Sohar, die daardoor overbelast raken. Evenals havens als Colombo, Singapore, Port Kelang en Tanjung Pelepas fungeren nu als overslaghaven voor lading met bestemming de Golfregio. Lege containers raken ongelijk verdeeld. Daardoor vallen exportstromen elders stil, met kostenverhogingen als resultaat.
Energievoorziening
Dagelijks passeert naar schatting 20 procent van het mondiale en Europese olieverbruik via de Straat van Hormuz. De smalle zeestraat tussen Iran en Oman vormt de toegang tot de Perzische Golf. Landen als Saudi-Arabië, Koeweit, Irak, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten zijn in hoge mate afhankelijk van deze route voor hun energie-export.
Bij een blokkade door Iran, of zelfs alleen al bij de dreiging van zeemijnen, zouden olie- en lng-stromen ernstig verstoord kunnen raken. Zo is 10 procent van de Europese lng-import afkomstig uit Qatar en wordt deze volledig over zee vervoerd. De directe economische impact hiervan is groot. Olieprijzen kunnen in korte tijd sterk stijgen, met gevolgen voor productiebedrijven wereldwijd.
Sectoren zoals de chemie, zware industrie en transport merken dat vrijwel direct in de vorm van stijgende kosten en onzekerheid over hun bevoorrading. Met name China, Japan en Zuid-Korea zijn de grootste afnemers van olie uit de Perzische Golf.
Leveringszekerheid
De Perzische Golf is een sterk groeiende exportmarkt voor veel Nederlandse ondernemers. Met name de bouw- en industriesector speelt een grote rol in de mondiale vraag. De voornaamste exportproducten richting de Golfregio zijn medische apparaten, geneesmiddelen, werktuigmachines en motorvoertuigen. Een sluiting van de vaarroute heeft daarom directe gevolgen voor de aanvoer van deze goederen.
Luchtvracht
Het luchtruim van Iran en veel landen rond de Perzische Golf is volledig gesloten. Dat leidt tot enorme verstoring van het luchtverkeer. Luchtvaartmaatschappijen uit het Midden-Oosten, zoals Airlines, Qatar Airways en Emirates, ondervinden grote hinder in hun hubs in de regio. Daarnaast is Iran een belangrijke luchtvaartcorridor, zeker nu het Russische luchtruim gesloten is voor westerse luchtvaartmaatschappijen. Veel maatschappijen mijden de regio nu volledig en dit leidt tot hogere brandstofkosten voor het omvliegen. Er ontstaan enorme vertragingen die doorwerken op luchthavens wereldwijd.
Wereldwijde luchtvrachtcapaciteit is met 18 procent gedaald ten opzichte van vorige week. Dat komt doordat luchtvaartmaatschappijen uit het Midden-Oosten vluchten opschorten en andere maatschappijen ervoor kiezen om het Midden-Oosten niet meer te bedienen. Aziatische vrachtvervoerders maken nog wel gebruik van het Russische luchtruim.
Voorlopig geen directe prijsstijgingen in supermarkten door Iran-oorlog
Rabo-analist Sebastiaan Schreijen ziet voorlopig geen directe doorwerking van de aanvallen van de VS en Israël op Iran naar supermarktprijzen, vertelt hij bij Distrifood. Hoewel de geopolitieke spanningen het consumentenvertrouwen kunnen aantasten en stijgende benzineprijzen de koopkracht drukken, blijft het effect op voedingsmiddelen beperkt.
Schreijen benadrukt dat vooral energieprijzen belangrijk zijn. Ondanks een stijging van de gasprijs tot 50% door stilgelegde LNG-productie in Qatar, liggen de gemiddelde energieprijzen nog onder het niveau van 2025. Bovendien dempen termijncontracten en indexeringen in leverancierscontracten de directe impact op de kostprijs van voedselproducten. Een scenario zoals de energiecrisis van 2022 wordt volgens hem voorlopig niet verwacht.
Bron: evofenedex
