Ruim drie weken na de doortocht van cycloon Harry, terwijl de schade nog volop wordt opgemaakt, kreeg Zuid-Italië op donderdag 12 en vrijdag 13 februari opnieuw slecht weer over zich heen. In heel Calabrië viel veel regen, al verschilde de intensiteit per provincie. Volgens tuindersvereniging Coldiretti Calabria zijn 3.000 hectare zwaar getroffen en staat in de streek Sibaritide 900 hectare onder water. Alsof dat nog niet genoeg is, kwamen er ook zware windstoten bij die de 100 km/u haalden.
De schade-inventarisatie loopt nog, maar in de tuinbouw zijn de gevolgen nu al duidelijk. Teelten zoals citrus, kiwi, venkel en uien staan blank. Bij steenfruit wordt de situatie nog gevolgd.
© Aero Club Sibari FlyLaghi di Sibari, een toeristisch complex in Cassano allo Ionio met ongeveer 2.500 woningen. Het is volledig onder water komen te staan.
Zaterdagochtend 14 februari gaven Alberto Statti (voorzitter van Confagricoltura Calabria), Francesco Cosentini (directeur van Coldiretti Calabria) en verschillende telers en teelttechnici uit meerdere provincies een beeld van de stand van zaken.
© Nicola Cilento
Citrusvelden onder water in Piana di Sibari
"De combinatie van stormvloeden, stortregen en harde wind heeft beide kanten van de regio geraakt, met de zwaarste klappen in Piana di Sibari en het gebied rond Crotone", zegt Statti. "De grootste schade zit in vernielde olijf- en citrusboomgaarden, ondergelopen groenteteelt en beschadigde infrastructuur op de bedrijven, inclusief stroomvoorziening. Dat we al meer dan dertig dagen nauwelijks de velden op kunnen, heeft de oogst, gewasbescherming en het zaaien lamgelegd. Dit gaat nog lang economische gevolgen hebben voor de hele AGF-sector in Calabrië."
In de omgeving van Cosenza viel in 36 uur tijd zo'n 120 millimeter regen. Statti wijst erop dat de impact sterk verschilt per teelt en per groeifase. Citrusgaarden staan op veel plekken onder water, met in Piana di Sibari percelen die volledig blank staan. Ook steenfruit kreeg klappen door omgewaaide bomen en structurele schade door wind en water. Bij kiwi lijkt de productie grotendeels gered, omdat de oogst al binnen was voordat het ergste losbarstte. Wel blijft er onzekerheid over latere schade door ziekten die juist bij veel vocht makkelijker toeslaan.
© Nicola CilentoDijk doorgebroken en akker onder water
"Bij de groenteteelten zijn uien zwaar beschadigd doordat zout water de zandgronden is binnengedrongen", vervolgt Statti. "En vollegrondsgroenten zoals venkel en sla kunnen we helemaal niet oogsten. Ze staan al weken in de modder, en doordat er al ruim een maand geen behandelingen mogelijk zijn, gaat de kwaliteit hard achteruit en dreigt het product verloren te gaan."
Aldo Luciano, voorzitter van de BGA voor venkel uit Isola Capo Rizzuto, schetst dezelfde situatie: "De aanhoudende regen zet ons enorm onder druk. We kunnen met machines de velden niet in, en intussen verliezen we een deel van de oogst van onze waardevolle venkel. We hopen dat het snel stopt met regenen, anders moeten we rekening houden met een totale misoogst."
© Consorzio del Finocchio di Isola Capo Rizzuto IGP
De voorzitter wijst ook op de inspanningen van de afgelopen dagen: "We proberen de venkel uit de velden te halen, met enorme offers. Voor het personeel, maar ook door het inzetten van machines. Die zorgen in de meeste gevallen zelfs voor extra schade. En dat tikt hard aan in de kosten." Daarom doet hij een oproep aan de distributiesector: "We vragen om concrete steun. Denk aan een financiële tegemoetkoming bovenop de afgesproken prijs. Zodat de bedrijven die dit treft economisch kunnen blijven draaien."
Ook in de vlakte van Gioia Tauro zijn de problemen groot. Zware regen en harde wind hebben op veel plekken wateroverlast veroorzaakt. Fruit viel massaal op de grond en bedrijven liepen tegen flinke praktische problemen aan. De eerste ramingen spreken van minstens 50% productverlies.
© Consorzio del Finocchio di Isola Capo Rizzuto IGP
De problemen raken bovendien niet alleen de teelt zelf, maar de hele logistiek en infrastructuur van de teeltbedrijven. "Beschermde teelten zijn het zwaarst getroffen. Wind en stortregen hebben kassen en afdekkingen ernstig beschadigd of zelfs compleet vernield. Daarmee zijn ook teeltcycli die al liepen in één klap in gevaar", aldus Statti. "Ook veel land- en toegangswegen zijn kapot. Door modder en verzakkingen zijn percelen slecht of helemaal niet meer bereikbaar."
"Bij de essentiële voorzieningen zijn er ook problemen. Grote bomen zijn omgewaaid en hebben meerdere elektriciteitslijnen doorgesneden. Daardoor heeft Enel het zwaar: door de omstandigheden is herstel op veel plekken lastig. En tot slot zien we op veel plaatsen dat bedrijfshallen en magazijnen, bedoeld voor opslag en verwerking, onder water zijn gelopen. Dat vergroot de schade en vertraagt het opstarten van het werk."
© Francesco Cosentini - Coldiretti Calabria
Cosentini benadrukt dat de overstromingen de sector breed raken. "Veel aanplant van steenfruit en kiwi staat momenteel onder water." En bij citrus speelt nog iets anders: "In delen van Cosenza, Reggio en Lamezia zien we een enorme fruitval. Vooral op percelen waar de oogst nog niet klaar was. Met name bij de rassen Washington en Valencia."
© Francesco Cosentini - Coldiretti Calabria
Ook voor uien in de regio rond Lamezia en bij Tropea is de situatie kritiek. "Aan de Tyrreense kust is het bijzonder lastig. De stormvloeden kwamen over natuurlijke barrières heen en maakten van uienvelden 'zoute meren'. Grote stukken staan volledig onder water. Of de oogst het redt, hangt af van hoe snel de grond de komende dagen kan afwateren."
© Vincenzo Sorace - Op Monte
Een teler uit de regio rond Lamezia: "We leven continu in angst. En eerlijk gezegd ook met boosheid, omdat er niets gebeurt aan onderhoud van het gebied en het schoonmaken van waterlopen." Dat laatste zeggen ook andere telers in Calabrië: uit een inventarisatie blijkt volgens hen dat het beheer van het landschap ernstig tekortschiet. De kern van het probleem is het ontbreken van zowel regulier als groot onderhoud. Rivieren hebben vaak geen vrije bedding meer, omdat de rivierbeddingen in de loop der jaren zijn volgeraakt met slib, aarde en opgehoopt afval. Daar komen nog grote, oude bomen bij die de afgelopen 40 tot 60 jaar ín de waterlopen zijn gegroeid. Die werken als blokkades voor de doorstroming.
© Vincenzo Sorace
Cosentini vertelt dat deze nieuwe ronde noodweer kwam terwijl de situatie al slecht was. "Nog vóór deze laatste storm, die vooral de Tyrreense kant trof", legt hij uit, "kreeg ook de Ionische kust al te maken met keiharde windstoten. Die hadden toen al structurele schade veroorzaakt en bomen omgeblazen."
© Francesco Cosentini - Coldiretti Calabria
Toch benadrukt hij dat de regio het tot nu toe "goed heeft volgehouden". Gezien de uitgangssituatie en de hevigheid van het weer, "had men zelfs een nog erger scenario verwacht".
© Francesco Cosentini - Coldiretti Calabria
Een iets minder sombere noot in de steenfruitteelt
"Op dit moment zijn er geen grote problemen voor steenfruit, omdat maar een paar rassen al in bloei staan. Maar het regent nu al zo'n twee weken steeds opnieuw. Hoe het seizoen verder loopt, hangt dus af van de komende dagen", zegt Francesco Guarino, technisch verantwoordelijke van Agrintesa in de vlakte van Sibari, in de provincie Cosenza.
© Francesco Cosentini - Coldiretti Calabria
"De regen van de afgelopen twee dagen", verduidelijkt Guarino, "heeft vooral een situatie verergerd die al twee weken speelt. Ons geluk is dat er nog nauwelijks rassen in bloei staan. Alleen een paar hele vroege, en dan nog op een klein areaal. Daarom kunnen we nog niet spreken van echte schade. Wat ons wel zorgen baart, is het weer van de komende dagen. Als het blijft regenen en dat valt samen met de bloei van perziken, nectarines en platte perziken, dan kunnen we problemen krijgen met de vruchtzetting." Abrikozenbomen staan ook nog niet in bloei, al zou dat bij normaal weer binnenkort wel gebeuren. In de vlakte van Sibari zijn bij Agrintesa enkele honderden leden aangesloten, samen goed voor meer dan duizend hectare.
