Tholen - De Belgische aardappelmarkt blijft onrustig. Vrije markttransacties zijn schaars, contractonderhandelingen zijn gaande en er is een heroriëntatie op exportgebied. Er wordt dan ook veel geschreven, maar zo desastreus als soms geschetst wordt, is het volgens Christophe Vermeulen, CEO van Belgapom, zeker niet. "Het is moeilijk, ja. Maar doen alsof niemand iets verdient en de sector op instorten staat, klopt gewoon niet."
Nauwelijks handel, amper notering
© BelgapomDe situatie op de vrije aardappelmarkt is volgens Christophe inderdaad ronduit moeizaam. "Er is praktisch geen handel. Soms moet ik de definitie echt rekken om op vrijdagochtend nog een prijs te kunnen noteren. Of dat deze week lukt, weet ik eerlijk gezegd niet, maar ik verwacht dat de prijzen komende periode nog verder zullen zakken. Ik vrees niet onmiddellijk beterschap, toch niet zoals ik het hoor. Natuurlijk kan het in aardappelland snel keren. Een exportopleving, een paar grote contracten. Maar feit is dat de vraag op de vrije markt al geruime tijd erg klein is."
Wat nu nog in de schuren ligt en niet gecontracteerd is, kan tegen het einde van het bewaarseizoen een reëel overschot vormen. "En dan is de vraag: wat doen we ermee? Veevoer of biogas zijn opties, maar die oplossingen zijn eindig, zeker in een tijd waarin alles duur is. Aardappelen zijn nooit echt duur geweest, en nog altijd niet, maar je moet telkens opnieuw uitleggen over welk type aardappelen het gaat."
Contracten worden gewoon nagekomen
Wat Christophe echter zichtbaar stoort, is het hardnekkige idee dat alle telers massaal verlies lijden. "Men denkt dat geen enkele teler iets verdiend heeft met aardappelen dit seizoen. Dat is absoluut onwaar. Alle contracten worden gehonoreerd. Ongeveer 80 procent van het areaal is gecontracteerd en de contractprijzen voor dit seizoen zijn nog altijd behoorlijk stevig."
Volgens hem kan een teler met een gezond evenwicht tussen contract en vrije markt nog steeds goed zijn brood verdienen. "Natuurlijk zijn er telers die volledig op de vrije markt hebben ingezet. Die zitten nu in de problemen. Dat is bijzonder zuur, zeker voor kleinere bedrijven. Maar het is ook de cyclus van vraag en aanbod in de landbouwwereld."
Van vette jaren naar realiteitscheck
De huidige onrust past volgens Christophe dan ook in een bredere golfbeweging. "We hebben heel veel vette jaren gehad. Alleen is men blijkbaar vergeten dat het ook de andere kant op kan vallen. In goede tijden kon het niet op. Toen hebben we vanuit de verwerking zelfs bij slechte oogsten alles verwerkt wat we konden, soms té veel, met kwaliteitsverlies, om maar onze contracten te respecteren en alle aardappelen af te nemen."
"Alleen nu is er simpelweg geen extra vraag. Maar dan staan landbouworganisaties op de achterste poten en loopt men naar de politiek. In magere jaren moet plots het hele systeem herschreven worden in het voordeel van de landbouwer. Maar zo werkt het niet en het kan zelfs als een boemerang in het gezicht terugkeren. Daar maak ik me weleens zorgen over. Men vraagt constant iets van handel en industrie, maar samenwerking aan oplossingen blijft vaak uit. Zelfs binnen de brancheorganisatie. Dat vind ik jammer."
"We hebben een uitermate goede industrie die nog altijd een zeer goede toekomst heeft, maar men doet soms alsof de hemel is neergedaald. Het wordt tijd dat men ook eens de realiteit in de ogen kijkt en kijkt wat men de laatste 10 jaar heeft verdiend aan die bloeiende Belgische aardappelindustrie."
Heroriëntering op exportmarkt
Er is, zo stelt Christophe, een zekere heroriëntatie aan de gang. "Op exportvlak zitten we voor het eerst sinds jaren wat in de verdediging. Concurrentie uit onder meer Azië en Egypte neemt toe. Tegelijkertijd zijn er ook kansen. Met de Mercosur-deal kan Latijns-Amerika voor ons een belangrijke afzetmarkt worden. In Brazilië en Argentinië stijgt de vraag gestaag. Ze produceren zelf ook meer dan een aantal jaar geleden, maar aangezien het totale volume groeit, blijven er opportuniteiten voor goed Belgisch product. We zullen natuurlijk moeten afwachten hoe Mercosur uit de startblokken schiet, als het al gebeurt, waarna ze stelselmatig de invoerheffingen op onze producten af kunnen bouwen. Daar hopen we wel op."
Daarnaast kijkt Belgapom hoopvol naar mogelijke andere handelsakkoorden, ondanks enkele klappen door de invoerheffingen van de Verenigde Staten. "Het is een tijdje stabiel geweest met de Verenigde Staten, maar sinds het laatste kwartaal van vorig jaar zien we dat de tarieven van de Trump-administratie wel wat parten spelen. Aan de andere kant zullen we moeten zien wat de nieuwe handelsdeal met India op zal leveren. Bovendien heb ik vernomen dat men ook de nieuwe handelsdeal met Australië terug uit de koelkast gaat halen, dus de EU speelt haar rol wel voor de bescherming van onze export, wat hoopgevend is richting de toekomst."
"Men moet ook niet vergeten dat de Europese markt nog altijd staat en dat er nog altijd een structurele groei van de markt is. De wereldwijde vraag naar diepvriesaardappelproducten, friet in het bijzonder, stijgt nog altijd met zo'n 6 procent per jaar. Dat zijn enorme volumes." De sleutel ligt volgens hem in het herstellen van de concurrentiepositie. "We hebben de knowhow, het netwerk en de kwaliteit, maar onze kostenstructuur moet weer op orde."
Contractprijzen omlaag
Dat kostenverhaal verklaart ook de daling van de voorgestelde contractprijzen voor bewaarseizoen 2026/27, met 17 tot 20 procent. "Dat is een schok voor telers, dat begrijp ik, maar laten we het wel in perspectief zien. We gaan nu 17 procent achteruit, maar tussen 2022 en 2025 zijn de prijzen met ongeveer 50 procent gestegen. Dat vergeet men ook redelijk vlug, want nu is het allemaal niet kostendekkend, wat overigens niet waar is, maar goed, binnen de industrie hebben we ook te maken met hoge olieprijzen, energiekosten en verhoogde personeelskosten op 3 jaar tijd van 20 procent. Dat is niet niks."
Christophe wil bovendien benadrukken dat de daling niet betekent dat er overareaal is. "Er wordt gecontracteerd volgens behoefte en we hopen dat we het signaal heel duidelijk kunnen blijven geven dat het niet het jaar is om bij te gaan zetten. Dat is voor niemand goed. Niet voor ons, noch voor de teler."
Oproep tot gezond boerenverstand
Tot slot pleit Christophe voor rust en realisme. "De aardappel moet nog de grond in, nog groeien. Vroegseizoen, bewaarseizoen… zes weken droog of zes weken nat kan een wereld van verschil maken. Er is nog niets beslist."
Hij erkent dat strikte contractering onrust veroorzaakt. "Daarom hebben we eind vorig jaar de gedragscode voor aardappelcontracten aangepast. Binnen Belpotato hebben we duidelijke termijnen vastgelegd, zodat telers en afnemers binnen een afgebakend kader weten waar ze aan toe zijn. Dat moet helpen om sneller duidelijkheid te creëren."
Zijn boodschap blijft consistent: "We hebben een sterke industrie met toekomst. Het is tijd om de realiteit onder ogen te zien, het grotere plaatje niet te vergeten en vooral gezond boerenverstand te blijven gebruiken."
Voor meer informatie:
Christophe Vermeulen
Belgapom
Tel.: +32 (0)9 339 12 52
[email protected]
www.belgapom.be
