Tholen - Is er nog ruimte voor groente- en fruitspeciaalzaken in een markt die wordt gedomineerd door supermarkten, gemak en prijsdruk? Volgens Frans, bedrijfsadviseur en actief binnen AVN (Ambachtelijke Vers Detailhandel Nederland), is het antwoord volmondig, ja. "Maar alleen als je het professioneel aanpakt." Vanuit AVN begeleidt Frans dagelijks groente- en fruitspecialisten, boerderijwinkels en landwinkels bij vraagstukken rond bedrijfsvoering, veiligheid, hygiëne, positionering en rendement. "Veel ondernemers hebben het vak in de vingers, maar onderschatten wat er vandaag de dag allemaal bij komt kijken."
© AVN (Ambachtelijke Versdetailhandel Nederland)
Vangnet én versneller
AVN is de brancheorganisatie voor de ambachtelijke versdetailhandel en richt zich nadrukkelijk op ontzorgen. "Wij zorgen ervoor dat ondernemers aan hun wettelijke verplichtingen voldoen én dat ze strategisch sterker worden," zegt Frans. "Dat geldt zeker ook voor nieuwe speciaalzaken." Een belangrijk onderdeel daarin is de RI&E (Risico-Inventarisatie & -Evaluatie), die wettelijk verplicht is voor ieder bedrijf. "Toch kom ik nog steeds veel winkels tegen zonder geldige RI&E. Vaak uit onwetendheid. Dat is risicovol, want bij een ongeval ben je als ondernemer volledig aansprakelijk."
Via AVN wordt de RI&E volledig begeleid. "Onze partner komt in de winkel, checkt alles: van brandblussers en machines tot trapjes en verlichting. Eventuele tekortkomingen worden vastgelegd en na herstel heb je een geldige RI&E. Daarmee ben je juridisch én praktisch gedekt."
Het is geen theoretisch verhaal, benadrukt Frans. "Ik heb situaties meegemaakt waarbij een medewerker uitgleed, langdurig uitviel en de ondernemer met forse kosten werd geconfronteerd. Met een goed vastgelegde RI&E sta je dan veel sterker."
Op het gebied van hygiëne kunnen ondernemers eigenlijk niet zonder de AVN. Leden ontvangen de meest actuele hygiënecode, waarin alle processen staan beschreven: van fruitsalades en sappen tot maaltijden. Streven voor AVN is om het volgend jaar te herzien en samen met o.a. KNS (Slagers) te komen tot 1 code voor de vers detailhandel met modules per branche. "Zelf zo'n document opstellen is onbegonnen werk. Dit scheelt ondernemers tijd én geld."
Het AVN-lidmaatschap kost 440 euro per jaar, maar dat bedrag kan grotendeels worden besteed bij aangesloten partners. "Zo geven we het geld terug aan de leden," zegt Frans. "Het is bedoeld om ondernemers vooruit te helpen, niet om ze extra kosten te bezorgen."
Inkoop, volume en keuzes maken
Maar de toekomst van de speciaalzaak hangt natuurlijk niet van regels en papierwerk af. De kernvraag blijft: kan een groentespeciaalzaak geld verdienen naast de supermarkt? "Zeker," zegt Frans. "Maar niet door hetzelfde te doen. De kracht van de speciaalzaak zit in kennis, verhaal en beleving. Wij weten waar producten vandaan komen, waarom bepaalde rassen er zijn en hoe je ermee kookt. De groenteman ís de vakspecialist."
Die toegevoegde waarde wordt steeds vaker gecombineerd met gemak. "Het merendeel van de winkels verkoopt tegenwoordig ook maaltijden of maaltijdcomponenten. Dat past bij tweeverdieners die snel iets goeds op tafel willen."
Waar het rendement precies wordt gemaakt, in de inkoop of in de winkel, verschilt per ondernemer. "De één gaat zelf naar de groothandelsmarkt, de ander laat bezorgen. Dat is duurder, maar bespaart tijd. Er is geen standaardmodel." De gemiddelde ondernemer werkt volgens Frans 40 tot 50 uur per week. "Tachtig uur werken is niet meer van deze tijd. Met goed personeel en een doordachte aanpak kan het ook anders, al blijft personeel vinden een uitdaging."
Zichtbaarheid en beleving wordt steeds belangrijker. "Jongere consumenten kijken eerst op Google. Heeft een winkel weinig reviews of een slechte uitstraling, dan rijden ze door. Dat onderschatten veel groentemannen."
Dat geldt ook voor winkelpositionering. "We analyseren waar klanten vandaan komen. Ondernemers zijn vaak verbaasd dat hun klanten uit heel andere wijken komen dan ze dachten. Die inzichten kun je direct inzetten voor marketing." AVN werkt daarom met vaste partners voor onder meer social media, winkelpresentatie en verlichting. "Verlichting is vaak het slechtste onderdeel in winkels, terwijl het enorm bepalend is voor beleving en verkoop."
En de volgende generatie dan?
Opvallend is dat veel bestaande speciaalzaken draaien op ondernemers met een lange staat van dienst in AGF. Instroom van jonge ondernemers blijft beperkt. Voor jongeren zonder AGF-achtergrond is de drempel hoog. Niet alleen vanwege investeringen en margedruk, maar ook door gebrek aan kennis: productkennis, seizoensdenken, inkoop, derving, dat leer je niet uit een handboek.
Toch betekent dat niet dat starten onmogelijk is. Juist jongeren brengen andere kwaliteiten mee: gevoel voor branding, social media, korte ketens, duurzaamheid en nieuwe concepten. De uitdaging zit in het combineren van creativiteit met vakmanschap. Hierin kan AVN ook ondersteunen. Frans: "Met het Jong Ondernemers Programma ondersteunen wij startende ondernemers bij hun ontwikkeling. Ik kom regelmatig bij hen langs om te adviseren en te helpen; persoonlijk contact is daarbij van grote waarde, naast ondersteuning via telefoon en Teams. Het is mooi om te zien hoe ondernemers groeien en steeds betere resultaten behalen.
AVN verstrekt zelf geen financiering, maar groothandels willen op basis van een goed ondernemingsplan vaak meedenken. Daarnaast heb ik de afgelopen jaren meerdere ondernemers gezien die hun startkapitaal succesvol via crowdfunding hebben opgehaald."
A-locaties zijn volgens Frans vaak onbetaalbaar, maar ook B- en C-locaties bieden kansen. "Met een goede huurafspraak en een sterke uitstraling kun je veel bereiken. Ik heb het zelf meegemaakt: vallen, opstaan en leren." Zijn boodschap aan starters is helder: "Je hoeft het niet alleen te doen. Met AVN heb je kennis, begeleiding en een netwerk achter je. "Wie zichtbaar is, zijn zaak professioneel runt en keuzes durft te maken, kan prima ondernemen."
Voor meer informatie:
Ambachtelijke Versdetailhandel Nederland (AVN)
Horaplantsoen 20
6717 LT Ede
Tel.: +31 (0)318 440 222
[email protected]
www.avn.nu
