Hoe stimuleer je jongvolwassenen om meer plantaardig te eten zonder weerstand op te roepen? Die vraag stond centraal tijdens het eindsymposium "In actie voor (meer) plantaardig voedsel", dat op 22 januari plaatsvond bij HAS green academy. Tijdens het symposium werden de belangrijkste resultaten gepresenteerd van het landelijke onderzoeksproject Mbo-student in Actie voor Plantaardig Voedsel (MAP), evenals een nieuwe digitale toolbox met praktijkgerichte mbo-challenges.
In het MAP-project werkten zeven mbo- en zeven hbo-instellingen, de afgelopen twee jaar, samen met maatschappelijke en beleidsmatige partners aan onderzoek en interventies rond plantaardig eetgedrag bij mbo-studenten. De bijeenkomst bracht onderzoekers, docenten, beleidsmakers en praktijkpartners samen om te reflecteren op wat wél en wat niet werkt bij het stimuleren van plantaardige keuzes onder mbo-studenten.
Weerstand is vooral passief
Uit het onderzoek blijkt dat mbo-studenten niet principieel tegen plantaardig eten zijn. Weerstand tegen minder vlees is vooral passief en hangt samen met gewoontegedrag en een psychologische afstand tot abstracte duurzaamheids- en klimaatboodschappen. Voorlichting alleen leidt daardoor nauwelijks tot gedragsverandering. Effectieve interventies sluiten aan bij bestaande routines en focussen op smaak, betaalbaarheid, gemak en gezondheid.
Inzichten en mbo-challenges gedeeld
Tijdens het symposium werden deze inzichten verdiept in twee parallelle breakoutsessies In de ene sessie stond het onderzoek centraal naar hoe mbo-studenten denken over plantaardig voedsel en waar kansen liggen voor verandering. In de andere sessie werden de mbo-challenges besproken die op verschillende mbo-instellingen zijn uitgevoerd en wat deze hebben opgeleverd in termen van ideeën, leerervaringen en impact.
Een belangrijk resultaat van het project is dat mbo-studenten, wanneer zij actief worden betrokken als mede-ontwerpers, met haalbare en contextgerichte oplossingen komen die aansluiten bij hun eigen leefwereld.
"Slimme ontwerpen die aansluiten bij hun belevingswereld"
Volgens Antien Zuidberg, lector bij HAS green academy en projectleider van MAP, heeft het project waardevolle handvatten opgeleverd voor de praktijk: "We hebben een mooi en rijk overzicht gecreëerd van wat mbo-studenten denken en doen met betrekking tot plantaardig voedsel. We weten wat zij zelf ontwerpen voor de toekomst van plantaardig voedsel en we hebben daarmee goede handvatten gekregen om slimme ontwerpen te maken die aansluiten bij hun belevingswereld, waardoor we de eiwittransitie voor deze groep jongeren gemakkelijker en toegankelijker kunnen maken."
Lancering digitale toolbox
Tijdens het eindsymposium is ook een digitale toolbox gepresenteerd: "Aan de slag met mbo-challenges". De toolbox bevat onder andere een grote diversiteit aan challenges en interventie-ideeën die door mbo-studenten zijn ontwikkeld voor hun medestudenten De toolbox biedt praktische handvatten voor docenten, beleidsmakers, cateraars en onderwijsontwikkelaars om plantaardig eten structureel en laagdrempelig te integreren in onderwijs en praktijk, maar kan ook als voorbeeld dienen voor het werken aan andere maatschappelijke thema's. De toolbox is vrij beschikbaar en toegankelijk via deze link.
Van project naar duurzame doorwerking
In het afsluitende programmaonderdeel werd vooruitgeblikt op de duurzame doorwerking van de projectresultaten. De inzichten over de doelgroep en het werken met challenges als onderwijsvorm bieden concrete aanknopingspunten om plantaardige keuzes blijvend te verankeren in onderwijs, schoolkantines en beleid. Structurele inbedding, herhaling en samenwerking met partners in en rond mbo-scholen zijn daarbij cruciaal.
Brede doelgroep en samenwerking
Het eindsymposium werd bezocht door onderzoekers en docenten van de betrokken hogescholen en mbo-instellingen (14 scholen verspreid over Nederland), leden van de klankbordgroep, waaronder beleidsmedewerkers van gemeenten, provincies, het Voedingscentrum, JOGG, Jong Leren Eten en de ministeries van LVVN en VWS, en andere geïnteresseerden uit onderwijs, kennisinstellingen, beleid en catering.
Conclusie
De belangrijkste conclusie van het symposium: mbo-studenten worden soms gezien als een lastige doelgroep in de eiwittransitie, maar juist zij vormen een krachtige hefboom voor verandering. Gedragsverandering ontstaat niet door overtuigen alleen, maar door samen de omgeving, vaardigheden en sociale normen te verschuiven met mbo-studenten als actieve partners in het ontwerp van oplossingen.
Bron: HAS Green Academy
