Tholen - De Amerikaanse president Donald Trump dreigt wederom met invoerheffingen voor acht Europese landen, waaronder Nederland, die zich achter Groenland hebben geschaard door onder andere troepen te sturen naar het autonome gebied dat valt onder Denemarken. De extra heffing van 10 procent zou vanaf 1 februari in moeten gaan, waarna het in juni naar 25% door moet groeien, maar of dit doorgang vindt, valt natuurlijk nog te bezien.
België valt in ieder geval niet onder de landen waar Trump extra importheffingen op wil invoeren, waardoor binnenkort de uitzonderlijke situatie kan ontstaan dat er op producten vanuit Nederland aanzienlijk hogere tarieven moeten worden betaald dan op Belgische producten. Kan hier voordeel uitgehaald worden voor Belgische exporteurs, die zich richten op export naar de Verenigde Staten? "Zo zie ik het zeker niet", is Luc Vanoirbeek, algemeen secretaris van het VBT, stellig. "Ik denk dat het juist motivatie moet zijn om je als Europa verder te verenigen."
© Ifeelstock | Dreamstime
"Misschien is het cijfermatig voor sommige Belgische exporteurs uiteindelijk voordelig, maar dat is zeer minimaal. Bovendien exporteren wij, als land, relatief zeer weinig naar de VS. Ik zie het uiteindelijk meer als een ondermijning van stabiele handelsrelaties, wat structurele onzekerheid creëert. Aan het einde van de rit ondervindt iedereen hier de nadelen van. Of dit nu wij, als België, zijn, Nederland of de VS zelf."
Export verse groenten en fruit beperkt en afgenomen
"Op dat vlak wil ik graag twee zaken verder verduidelijken", gaat hij verder. "Enerzijds heeft de Amerikaanse markt voor ons eigenlijk een vrij beperkte betekenis. Om dat concreet te maken: als België exporteerden we in 2025 ongeveer 408 ton aan groenten en fruit naar de VS, wat gelijkstaat aan bijna € 660 duizend omzet. Dat cijfer is nog niet volledig, omdat de laatste twee maanden nog moeten worden meegerekend, maar het geeft wel een goed beeld van de grootteorde. Ter vergelijking: in 2023 ging het nog om 670 ton ter waarde van ruim € 1,5 miljoen. Dat betekent een duidelijke daling, die we al zo'n 10 jaar structureel door zien gaan."
Een diepere duik in het verleden maakt dat beeld nog scherper. Tussen 2015 en 2019 exporteerde België gemiddeld ongeveer 1800 ton per jaar naar de Verenigde Staten, ter waarde van zo'n € 3 miljoen. Vandaag de dag blijft daar ongeveer een kwart van over. "Dat toont aan dat dit afzetgebied voor ons in de praktijk vrij klein is geworden", verduidelijkt Luc. "Voor bepaalde bedrijven kan die export wel degelijk nog een rol spelen, bijvoorbeeld wanneer het gaat om specifieke langhoudbare producten of faciliteiten. In waarde is dat ook geen verwaarloosbaar bedrag, maar binnen het totaalplaatje blijft het relatief beperkt. De VS is, zeker voor de verssector, op exportgebied geen kernmarkt meer voor ons."
En aan de importzijde dan? De Europese Commissie zet in op dialoog en de-escalatie in het conflict met de VS over Groenland en de Amerikaanse importtarieven. Tegelijkertijd heeft de EU tegenmaatregelen klaarliggen voor het geval de VS de heffingen doorzet, variërend van importtarieven tot een zwaar 'antidwanginstrument', al is daar binnen de EU nog geen consensus over. Worden de tegenmaatregelen van de EU, mits ze doorgang vinden, nog als verontrustend ervaren? "Die zullen onvermijdelijk opnieuw gevolgen hebben, niet alleen rechtstreeks, maar ook indirect. Alleen als we kijken naar wat wij zelf importeren uit die richting, dan is dat eigenlijk helemaal verwaarloosbaar. Het echte risico zit dus niet zozeer in de handelsstromen op zich, maar in de bredere impact op de handelsverhoudingen en het algemene economische klimaat."
Grotere zorgen over geopolitieke onzekerheid
"Dat is ook wat mij echt zorgen baart. De bredere evolutie die hierachter schuilgaat", legt hij uit. "Het voortdurende terugvallen op de wet van de jungle en het recht van de sterkste is een bijzonder kwalijke ontwikkeling voor de wereldeconomie. Dat soort denken ondermijnt stabiele handelsrelaties en creëert structurele onzekerheid."
"Ik hoop dan ook dat er nu krachtig en doordacht wordt gereageerd. Louter toegevingen doen of proberen alles met financiële compensaties op te lossen, heeft in het verleden al aangetoond dat het geen duurzame oplossing biedt. Tegelijkertijd moet men zich bewust zijn dat een harde tegenreactie kan uitmonden in een confrontatie waarvan de afloop moeilijk te voorspellen is. En net daarom is een zekere voorzichtigheid noodzakelijk."
Tijd van de 'grote vriend' is voorbij
Toch voelt Luc dat de saamhorigheid binnen Europa alleen maar verder versterkt wordt door deze ontwikkelingen. "Er groeit een gevoel dat men samen moet reageren en gezamenlijk een front moet vormen. Dat is een duidelijke verschuiving ten opzichte van vroeger. De tijd waarin men sprak over een vanzelfsprekende 'grote vriend' is voorbij. Het is duidelijk dat die relatie veranderd is en dat er ook in de toekomst spanningen zullen blijven bestaan, mogelijk met directe gevolgen voor de handel."
De cijfers onderstrepen die evolutie. Het totaal aantal tonnages dat geïmporteerd wordt uit de VS is in de afgelopen 10 jaar van 13.000 naar slechts 815 ton gegaan. Dat zijn geen grote volumes meer. Je ziet bovendien een scherpe terugval rond 2020, van 10.600 ton naar ongeveer 2.500 ton. "Dat wijst erop dat er al langer een bewuste beweging bezig is om minder afhankelijk te zijn van die markt en de focus elders te leggen. Veel spelers beginnen zich dat ondertussen wel te realiseren, maar toch lijkt die dynamiek zich verder door te zetten."
Voor meer informatie:
Luc Vanoirbeek
Verbond van Belgische Tuinbouwcoöperaties (VBT)
[email protected]
www.vbt.eu
