Gezondheidsapps bieden kansen voor toegankelijke, laagdrempelige en kosteneffectieve zorg en preventie. Diezelfde digitalisering kan echter ook nieuwe ongelijkheden creëren. Leidt het niet tot digitale uitsluiting van kwetsbare groepen als mensen met een hogere leeftijd of met een migratieachtergrond? Gezondheidswetenschapper Tessi Hengst onderzocht het. Ze pleit ervoor meer oog te hebben voor de vaardigheden en houding van individuen. Dan kunnen ook mensen in een kwetsbare positie voordeel hebben van gezondheidsapps.
Tessi Hengst presenteert haar bevindingen in haar proefschrift 'Understanding the behavioral intention and use of digital health applications: Insights from individuals in a vulnerable position'. Op vrijdag 30 januari 2026 om 16.00 uur vindt de verdediging plaats aan de Open Universiteit in Heerlen.
Zeven studies bij 'kwetsbare' groepen
Gezondheidsapps worden binnen en buiten zorginstellingen steeds vaker gebruikt om zorg te verlenen, te ondersteunen en gezondheid te bevorderen. Bij de toenemende digitalisering is er wel zorg om de 'kwetsbare groepen'. Onder andere mensen met beperkte vaardigheden, met een cultureel of taalkundig diverse achtergrond of met (geestelijke) gezondheidsproblemen lopen meer risico op digitale uitsluiting. Waar zij regelmatig een grotere zorgvraag blijken te hebben, ervaren zij ook drempels tot de traditionele en digitale zorg.
Tessi Hengst onderzocht in zeven studies het gebruik van gezondheidsapps bij 'kwetsbare' groepen. Denk aan mensen met een lage sociaaleconomische positie, COPD-patiënten, mensen met een niet-Westerse migratieachtergrond en professionals. Het doel was om te achterhalen welke factoren hun gebruik van gezondheidsapps bevorderen of belemmeren.
Wat bepaalt het gebruik?
Uit haar onderzoek blijkt dat de zogenaamde demografische factoren (leeftijd, opleiding, migratieachtergrond) niet zoveel zeggen over het al dan niet gebruiken van gezondheidsapps. Een belangrijkere rol spelen de zogenaamde psychosociale factoren. Dat zijn individuele kenmerken als verwacht nut, digitale vaardigheden en houding tegenover digitale zorg. Ook de ondersteuning vanuit professionals of naasten doet mensen besluiten om een app wel of niet te gebruiken. Ze pleit er dan ook voor om af te stappen van het benoemen van gedefinieerde groepen en te kijken naar deze individuele kenmerken.
Welke ondersteuning kunnen we bieden om gebruik te stimuleren?
Gebruik kun je stimuleren door te zorgen voor iemand die de apps introduceert en hun toegevoegde waarde benadrukt. Professionals in de zorg of de bibliotheek kunnen daar een belangrijke rol in spelen. Ten tweede is het aan te raden om digitale trainingen en cursussen aan te bieden om de digitale vaardigheden en het zelfvertrouwen te vergroten. En ten derde is het belangrijk dat er iemand beschikbaar is die helpt met het installeren en uitproberen van de app (onboarding) en dat er ook daarna nog hulp beschikbaar is bij problemen of vragen. Bijvoorbeeld in de vorm van informatiepunten in ziekenhuizen of bibliotheken. Dat laatste geldt overigens ook voor professionals.
Podcast en visuele samenvattingen met de resultaten
Om de onderzoeksresultaten zo toegankelijk mogelijk te maken, heeft Tessi Hengst een podcast opgenomen. In de podcast '4 jaar onderzoek in 30 minuten' op Spotify loopt ze binnen een half uur in eenvoudige taal het proefschrift door. Daarnaast is er voor elke studie een Nederlandstalige (B1) visuele samenvatting aan het proefschrift toegevoegd. Deze zijn beschikbaar op www.ou.nl.
Bron: Open Universiteit
