Tholen - Een volle zaal met uientelers verzamelde zich gisteren in De Meerpaal in Dronten voor de Themadag Uien. De organisatie had dan ook een mooi programma samengesteld, waarbij Kees Huizinga vertelde over de uienteelt in oorlogstijd in Oekraïne. Lindert Moerdijk van MSP Onions hield de zaal scherp met een presentatie onder het mom van 'Inpakken en wegwezen, of bewaarkwaliteit als concurrentiewapen'. Voordat de uienboeren aan de hacheemaaltijd gingen, kon er nog geboden worden op de kistjes met de mooiste bewaaruien voor het goede doel, maar daarover later meer.
Ziekten en plagen
Na de opening door voorzitter Jaap Haanstra van Landbouwbeurs Noord en Centraal Nederland (LNCN) hield Jan Hoogland, fytopatholoog bij Bejo, een presentatie over ziekten en plagen in de uienteelt. Ook dit jaar is de kwaliteit weer een groot issue en de opsomming van Hoogland met de belangrijkste ziekten en plagen stelde dan ook somber. Van fusarium, bacterierot, witrot, pinkroot, valse meeldauw, stemphylium, trips, koprot tot de uien- en bonenvlieg; ze passeerden allemaal de revue. Met de voorgestelde teeltmaatregelen konden de telers in elk geval praktisch aan de slag.
© Tim JakobsenJan Hoogland
De kwaliteit van de uien was ook een belangrijk onderwerp in de presentatie van Lindert Moerdijk. Volgens de directeur van MSP Onions wordt de concurrentie er na een paar jaar met hoge uienprijzen niet minder op en schalen landen als Egypte, China en Turkije razendsnel op. Toch heeft de uiensector volgens Moerdijk te veel last van een six-seven-mentaliteit, refererend aan de TikTok-trend om iets als 'zo-zo' te bestempelen.
Winst is er volgens Lindert te halen in de aflandperiode, waarin dit seizoen de uien voor 10-12 cent werden verkocht. "En als je 60-70% van het volume in de eerste vier maanden van het seizoen weg wilt rammen, is dat de enige oplossing." Door te investeren in de bewaarbaarheid valt er volgens Moerdijk een gezondere marge te behalen voor zowel boer als verwerker. Telers kunnen dan kiezen voor het perfecte moment van rooien en opladen, hun verkoopmoment zelf bepalen met een mooiere kwaliteit en een grotere kans op een betere prijs als resultaat. "Ik ben ervan overtuigd dat we dan wel 6-7 cent meer hadden kunnen maken, zonder een kilo minder te verkopen."
MSP Platinum: sorteercapaciteit van 500.000 ton in 2028
Moerdijk blikte terug op het ontstaan van het familiebedrijf dat in 1952 van start ging, waarna in 2021 de volautomatische fabriek MSP Gold werd gebouwd. "Hier draaien we met vijf man 800 tot 1.000 ton uien per dag. Met de 'lessons learned' is het bedrijf nu in voorbereiding op de nieuwe fabriek, genaamd MSP Platinum, waar met het principe van de eerdere fabriek en een nieuwe sorteerder in 2028 een verwachte capaciteit van 500.000 ton uien moet worden behaald. "Als beter beschikbaar is, dan is goed niet goed genoeg", zo verklaarde Lindert zijn uitgangspunt. Hij daagde collega-verwerkers in de zaal uit om het nog beter te doen en riep ook telers in de zaal op om te investeren in de optische sorteertechnologie, ook bij het inschuren. "Ga met wat boeren om tafel en maak een plan. We moeten gezamenlijk de reputatie van onze uien hoog houden en zorgen dat we elke keer beter worden."
En kansen voor de uienexport zijn er volgens Moerdijk volop. Zo noemde hij de groei van de wereldbevolking, die in 2050 naar verwachting uit 10 miljard mensen zal bestaan, de kansen in nieuwe markten als Oost-Afrika, India en mogelijk China, maar ook de extreme urbanisatie in grote afzetlanden als West-Afrika. "Er komt straks één grote stad van Abidjan naar Kinshasa." Ook de klimatologische omstandigheden wereldwijd bieden volgens hem kansen, met groeiseizoenen die internationaal grilliger worden, vaak extreme regenval in Zuid-Amerika en een hogere ziektedruk in Europa. "Wel is er een samenwerking in de keten nodig voor het behoud van het middelenpakket."
Boer in Oekraïne
De derde spreker was Kees Huizinga, tegen wil en dank tegenwoordig een bekende Nederlandse boer in Oekraïne. Huizinga vertelde eerst over zijn landbouwbedrijf dat inmiddels zo'n 15.000 hectare telt, inclusief 2.000 koeien en 400 varkens. De groententeelt telt 400-500 hectare en bestaat naast uien uit wortelen, rode bieten, kool en sinds afgelopen jaar ook uit bloemkool. Hier komt nog veel handwerk bij kijken; zo vertelde de teler dat het rooien van de wortelen nog veelal met de hand gebeurt Zo'n 120 man verzorgt die oogst op 120 hectare.
© Tim JakobsenKees Huizinga
Voor de uienteelt maakt Huizinga gebruik van de Spaanse en Amerikaanse uientypes van Hazera, die ook hittebestendig zijn. "Belangrijk, want het kan gerust 35-40 graden worden", aldus Kees, die ook gebruikmaakt van druppelberegening en de bewaartechniek van Tolsma in zijn schuren met een opslagcapaciteit van 13.000 ton uien. Zijn uienteelt is de afgelopen jaren gestaag uitgebreid. "Dit jaar is de uienprijs laag en dan breiden we niet uit."
Huizinga levert de uien in 20 kg zakken aan 5 à 6 grote supermarktketens, waarvan hij bij twee ketens de grootste leverancier is. "En we behoren tot de top-3 leveranciers van de afgelopen 15 jaar", aldus de boer in Oekraïne. Die relaties werpen dit jaar zeker hun vruchten af. De uien worden weliswaar voor een hele slechte prijs van 10 cent verpakt aan de supermarkten geleverd, maar de boeren die geen contracten hebben, beuren slechts 2-3 cent. De prijs die gemaakt wordt voor de uien lag de laatste jaren tussen de 10 en 80 cent. Daarmee was meteen het bruggetje naar de oorlog gemaakt, want de hoogste prijs van de afgelopen jaren werd gemaakt toen de grootste uienteeltregio van Oekraïne bij Cherson werd bezet door de Russen.
© Izak Heijboer | AGF.nlBedankje voor de sprekers
Kees, die inmiddels met zijn vlogs een bekende verschijning is - "NOS en Al Jazeera zijn hier langs geweest" - liet bij de uientelers een indruk na met zijn verslag over de oorlog, die startte op 24 februari 2022 toen de kruisraketten over zijn boerderij vlogen. De boer liet de harde realiteit zien van de oorlog, waarvan ook verschillende van zijn eigen medewerkers het leven lieten in de oorlog of nog vermist zijn. Kees gaf aan bij de Oekraïners nog een extreme wil te zien om te strijden voor de vrijheid van Oekraïne en Europa en riep de aanwezigen op om dat voorbeeld na te volgen. Zo wordt met de stichting De Leeuw Kyiv Nederlanders hulpgoederen en geld ingezameld om het Oekraïense leger en de bevolking te steunen.
Mooiste bewaarui
Aan die oproep werd tijdens de veiling goed gehoor gegeven. Traditiegetrouw wordt er op de Themadag Ui gestreden om de Mooiste Bewaarui. De eerste prijs ging dit jaar naar Mark Versluis uit Emmeloord met zijn kistje Hyway. De tweede prijs ging naar de Firma Habets uit Nagele met het ras Hysky en de rode Red Ray-uien van Joeri Koeman uit Bant kwamen op de derde plaats terecht. Dit keer werden de drie winnende kistjes geveild voor Stichting de Leeuw Kyiv.
© Izak Heijboer | AGF.nl
Winnaars mooiste bewaarui
Onder de vakkundige leiding van veilmeester Gilbert Bastiaanssen werden de kistjes voor het goede doel geveild. Uiteindelijk bemachtigde HLB voor een bedrag van 1.500 euro het kistje van de derde plaats, kocht Wiscomex het kratje van nummer twee voor 7.000 euro en mocht PPA de mooiste bewaaruien mee naar huis nemen voor een bedrag van 20.000 euro. Na de hacheemaaltijd keerden veel uienboeren weer huiswaarts, waarbij een veelgehoord gevoelen was dat de problemen in de uiensector toch wel in perspectief geplaatst konden worden bij de situatie in Oekraïne.
