In de regio Kigali in Rwanda ligt Sunripe Farms, een teeltbedrijf dat 30 hectare grond bewerkt, waarvan 2 hectare onderverdeeld is in 24 kassen. Het bedrijf, dat opereert volgens de HACCP- en GlobalGAP-certificeringen, teelt onder meer komkommers, tomaten (inclusief cherrytomaten), paprika's, haricots verts, chilipepers en witte kool. Daarnaast staan er verspreid over het terrein ook enkele mango- en avocadobomen.
Van open veld naar hightech kas
Sunripe werd opgericht in 2015 en startte een jaar later met de commerciële teelt. De oprichter, Randall Long Craig, begon met traditionele buitenteelt en breidde geleidelijk uit naar kassenteelt. De financiering is nog altijd volledig in eigen beheer, en Craig bezoekt het bedrijf tweemaal per jaar persoonlijk.
© Pieter Boekhout | AGF.nl
© Pieter Boekhout | AGF.nl
De overgang naar kassenteelt biedt duidelijke voordelen, vertelt Agathe Uwiringiyimana, operationeel manager bij Sunripe: "In de kas kunnen we de opbrengsten veel stabieler houden. Sommige gewassen doen het bovendien alleen goed onder beschermde omstandigheden." Door slimme vruchtwisseling en het opkweken van zaailingen in zakken met schone grond, wordt de ziektedruk laag gehouden. Dat is cruciaal op bodems waar schimmels zoals Fusarium kunnen toeslaan.
Tomaten worden twee keer per jaar per kas geplant, met teeltcycli van elk ongeveer zes maanden. Andere kasgewassen zoals paprika's, komkommers en cherrytomaten worden gespreid over de 24 units geplant, waardoor jaarronde productie mogelijk is. Gewassen op het open veld worden seizoensgebonden geteeld en zijn afhankelijk van regenval, ziekten en soms hagelbuien.
© Pieter Boekhout | AGF.nl
© Pieter Boekhout | AGF.nl
Voorafgaand aan de teelt wordt de bodem met behulp van maïsresten verwarmd en gedesinfecteerd. In de kas worden gewassen rechtstreeks in de bodem geplant, met druppelirrigatie en bemesting via zowel korrelmeststoffen als fertigatie. Het irrigatiewater heeft een pH tussen 5,5 en 6,0.
Zaden uit alle windstreken
© Pieter Boekhout | AGF.nlSunripe betrekt zijn zaden afhankelijk van het gewas uit verschillende landen. Tomatenzaad komt via lokale distributeurs uit Nederland, haricots verts importeert het bedrijf zelf, en chilipeperzaad wordt uit Kenia gehaald. "Zaadkeuze is bepalend voor succes", aldus Agathe. "Goed zaad geeft een hogere opkomst en minder ziekteproblemen, essentieel voor een stabiele opbrengst en kwaliteit."
Het bedrijf teelt meerdere tomatenrassen, waaronder cherrytomaten en pruimtomaten. Grote vleestomaten staan (voorlopig) niet op het programma. Paprika's en komkommers groeien in de kas, terwijl chilipepers en kool op het veld staan, deels voor de lokale markt en deels voor export. Op een klein proefperceel test Sunripe bovendien het telen zonder chemische middelen.
Marktgericht telen
De kasgewassen worden lokaal verkocht aan hotels, restaurants, supermarkten en groothandels. Buitenteeltproducten zijn deels bestemd voor export, met zo'n 5% van de opbrengst richting Europa, voornamelijk het VK. "De binnenlandse vraag wisselt per seizoen en prijs, maar we leveren direct aan onze vaste klanten, waardoor we het hele jaar door continuïteit kunnen garanderen", legt Agathe uit.
© Pieter Boekhout | AGF.nl
© Pieter Boekhout | AGF.nl
© Pieter Boekhout | AGF.nl
© Pieter Boekhout | AGF.nlDe export verloopt via luchtvracht: de producten worden op het bedrijf voorgeselecteerd en daarna verpakt bij partnerfaciliteiten. Ze gaan in golfkartonnen dozen, los of in schaaltjes verpakt. Vliegcapaciteit wordt minimaal een week van tevoren geboekt en afgestemd per gewas. De nadruk ligt op haricots verts en chili's, met af en toe een partij kool.
Menselijke factor: arbeid op maat
Op de 15 hectare werken tussen de 250 en 300 tijdelijke krachten, aangevuld met vast personeel dat verantwoordelijk is voor de kassen, irrigatie en teeltbegeleiding. Het aantal arbeiders schommelt mee met de zaai- en oogstmomenten. "In piekperiodes is het lastig om genoeg mensen te vinden; veel locals hebben ook hun eigen akkertjes", merkt Agathe op.
© Pieter Boekhout | AGF.nl
© Pieter Boekhout | AGF.nl
© Pieter Boekhout | AGF.nlTijdelijke krachten krijgen per kilo betaald bij het oogsten van chili's en haricots verts. Kassenteelt wordt beheerd door vaste teams. Dagloners verdienen gemiddeld tussen de 2,50 en 5 dollar per dag, inclusief lunch. De oogstcapaciteit varieert sterk per gewas: bij haricots verts en chili's tot 90 kilo per dag, bij tomaten zo'n 2 kilo per uur.
Klimaatbeheersing zonder franje
De kassen zijn voorzien van plastic overkappingen en netten aan de zijkanten voor ventilatie. Klimaatregeling gebeurt passief: luchtstromen via open zijden en soms wordt water op de bodem gesproeid om de temperatuur te temperen. Ventilatoren of andere actieve systemen worden niet gebruikt.
"De kas beschermt goed tegen weersinvloeden, al vergt hitte soms handmatige bijsturing. Buiten zijn de gewassen kwetsbaarder, vooral voor stortbuien en hagel, wat flinke schade kan opleveren", zegt Agathe. Hagel treft het open veld gemiddeld één à twee keer per jaar, met soms 50 tot 90% schade aan gevoelige gewassen. Tijdens het regenseizoen ligt het risico op schimmels hoger, terwijl het droge seizoen juist gunstiger is voor opbrengst en minder plaagdruk geeft.
© Pieter Boekhout | AGF.nl
Opbrengsten en teeltstrategie
Een gemiddelde teeltcyclus van kastomaten levert zo'n 10 kilo per vierkante meter op. Opbrengsten in het open veld variëren sterk met de weersomstandigheden. Ziektebeheersing blijft een speerpunt, vooral in de kas, waar bodemziekten als Fusarium de productie kunnen drukken. Rotatie en schone opkweekgrond zijn sleutelstrategieën om opbrengst over meerdere cycli te behouden.
© Pieter Boekhout | AGF.nlExport en toekomstige groei
Voor export is planning essentieel: ruimte in het vliegtuig wordt minimaal een week op voorhand geboekt. De producten worden ter plekke voorgeselecteerd en daarna verpakt bij externe partners. Verpakkingen zijn standaard dozen, los of met trays. De export richt zich op haricots verts en chili's, af en toe met een partij kool.
"Betrouwbare klanten en vliegruimte vinden lukt prima, maar vraagt vooruitdenken. Marktstabiliteit is voor ons bepalend om verder te kunnen groeien", zegt Agathe. Het Verenigd Koninkrijk is momenteel de belangrijkste afzetmarkt.
Sunripe onderzoekt de mogelijkheid om op termijn een eigen pakstation te bouwen, vooral voor tomaten en haricots verts, om efficiënter te kunnen exporteren.
© Pieter Boekhout | AGF.nl
Blik op de toekomst
De regio rond Kigali biedt ruimte om uit te breiden, zowel in kassen als in buitenteelt. "Of we groeien, hangt af van marktvraag, beheersing van ziekten en plagen en de verdere ontwikkeling van infrastructuur. Exportgewassen kunnen interessant zijn als de afzet stabiel blijft", aldus Agathe.
Er wordt al nagedacht over extra kassen en meer capaciteit voor export. "Tussen kasteelt en buitenteelt moeten we constant balanceren: klimaat, arbeid en markt moeten allemaal kloppen. Ons doel is stabiele productie garanderen en klaarstaan voor verdere groei, zowel lokaal als internationaal."
Voor meer informatie:
Adam Tchelezo (COO)
Sunripe Farms
Tel: +250 788307610 (Rwanda)
[email protected]
www.sunripefarmsrwanda.com
Wie info wil verzamelen over de Rwandese AGF-exportsector, kan contact opnemen met Charlotte Uwicyeza ([email protected]) van de National Agricultural Export Development Board (NAEB), die je ook op de komende Fruit Logistica vindt: paviljoen 26, stand C-61. Een gezamenlijke stand van Rwandese bedrijven vind je eveneens in paviljoen 26 (stand B-80). Klik hier voor een overzicht van Rwandese AGF-exporteurs.
