"Oefening is doorgaans zonder veel moeilijkheden verlopen"
FAVV test traceerbaarheid consumptieaardappelen
Sinds 1 januari 2005 is traceerbaarheid verplicht in elk segment van de voedselketen (koninklijk besluit van 14 november 2003 betreffende autocontrole, traceerbaarheid en meldingsplicht in de voedselketen). Dit wil zeggen dat de inrichtingen van de voedselketen steeds moeten weten waar hun producten vandaan komen en waar ze naartoe gaan, met uitzondering van de operatoren die aan de eindgebruiker verkopen en dus geen “UIT-register” moeten bijhouden. Ook moeten zij aan het FAVV alle gegevens beschikbaar stellen die in verband met de traceerbaarheid noodzakelijk zijn. Het is de bedoeling om bij een gevaar voor de voedselketen het of de verdachte product(en) snel te kunnen identificeren, de oorsprong ervan te achterhalen en uit de markt te nemen om de betrokken productie-, transformatie- of distributieprocessen bij te sturen of stil te leggen.
In het kader van haar preventiebeleid organiseert het FAVV geregeld simulatieoefeningen. Dat is voor zowel het Agentschap als de operatoren de beste manier om de expertise inzake incidentbeheer in de voedselketen op peil te houden. In 2008 en 2010 organiseerde het FAVV een traceringsoefening in de sector varkensvlees en in de sector pluimveevlees.
In de herfst van 2012 werd de eerste traceringsoefening in de bedrijfskolom plantaardige productie uitgevoerd. Het ging daarbij om een real time simulatie van een verontreiniging van een aantal in de voedselketen aanwezige partijen consumptieaardappelen. Voor het FAVV was het belangrijkste doel van de oefening zijn medewerkers te laten oefenen met het traceren van producten tijdens een crisissituatie, buiten de omstandigheden van een echte crisis. Voor de sector moest de oefening de verwachtingen van het FAVV op het gebied van traceerbaarheid, registratie, efficiëntie en snelheid van het doorsturen van informatie in een crisissituatie duidelijk maken. Verder beoogde de oefening de operatoren van de productiekolom het belang van traceerbaarheid te doen inzien. Hoe nauwkeuriger de traceergegevens zijn, des te gerichter de maatregelen bij incidenten getroffen maatregelen (partijen, percelen blokkeren, ….) kunnen worden gekozen. Een goede traceerbaarheid dient dus de belangen van zowel de consumenten als de beroepssectoren en de overheid.
Er werd uitgegaan van 5 zakken aardappelen van Belgische oorsprong die zogezegd verontreinigd waren en werden opgehaald in detailhandelszaken. Aan de hand van de traceergegevens kon men teruggaan tot de telers (stroomopwaartse tracering) en vervolgens alle bedrijven opsporen die de betreffende partijen in de handel hadden gebracht (stroomafwaartse tracering). Er waren in totaal 642 operatoren bij deze oefening betrokken.
De gegevens voor de stroomopwaartse tracering werden verzameld via contacten tussen de betrokken operatoren. De doorgestuurde gegevens waren betrouwbaar, behalve voor één operator die foute gegevens doorgaf waardoor het traceeronderzoek moest worden overgedaan en twee werkdagen verloren gingen, wat bij een reëel incident nadelig kan uitvallen. Bij een andere operator werd ook een foute oorsprongsetikettering van de aardappelen vastgesteld. Het ging om aardappelen die in Duitsland werden geteeld en niet in België zoals op de verpakking was vermeld. Tot slot was er nog een derde producent die moeilijk de link kon leggen tussen een partij consumptieaardappelen, de percelen waar ze werden geteeld en de nummers van de plantenpaspoorten van het gebruikte pootgoed.
De stroomafwaartse tracering moest van de ene naar de andere operator worden uitgevoerd met slechts een minimale tussenkomst van het FAVV. Elke betrokken leverancier moest zijn klanten ervan in kennis stellen dat hij hen een partij aardappelen had geleverd die moest worden getraceerd en waarvan de traceergegevens aan het FAVV moesten worden doorgegeven. In de meeste gevallen werden die gegevens pas na een tussenkomst van het FAVV doorgestuurd. De vaakst aangehaalde redenen waren dat de operator het niet zinvol vond om te reageren, niet begrepen had wat van hem werd verwacht of dat de leverancier hem niet de vereiste gegevens had verstrekt. Bij sommige operatoren verloopt het doorsturen van de gegevens ook moeilijk omdat ze geen faxtoestel of e-mail hebben.
Een ander element dat de stroomafwaartse tracering bemoeilijkt is dat sommige warenhuisketens productnamen gebruiken en geen partijnummers. Een terugroeping van producten naar aanleiding van een incident treft bijgevolg niet alleen de gezochte partijen.
De resultaten van de oefening geven aan dat de tracering van aardappelen van het ene naar het andere uiteinde van de voedselketen doorgaans zonder veel moeilijkheden is verlopen. De operatoren beseffen waar traceerbaarheid over gaat aangezien de meeste van hen de gevraagde gegevens kunnen verstrekken. Er zijn echter nog verbeteringen mogelijk. Het FAVV moedigt de sectororganisaties dan ook aan om hun leden verder te overtuigen van het belang van een goede traceerbaarheid. Het FAVV wenst de operatoren en de sectororganisaties te danken voor de vlotte medewerking tijdens deze oefening.
www.favv.be
