De fruitsector in Zuid-Afrika heeft zich georganiseerd en haar voornemen bekendgemaakt om juridische stappen te ondernemen tegen de door de staat gerunde havenautoriteit Transnet.
"Kaapstad is niet de enige haven ter wereld die met winduitdagingen te kampen heeft", luidt het in een communiqué. "Er zouden experts van buitenaf betrokken moeten zijn. De sector heeft aangeboden financieel bij te dragen om buitenlandse expertise binnen te halen, maar de hulp is niet geaccepteerd."
Daarom, zo staat er, overwegen Hortgro en andere brancheorganisaties juridische stappen te ondernemen om compensatie te eisen van Transnet, aangezien de havenautoriteit direct betrokken is bij herhaald verlies van inkomsten.
Schadeclaims per schip zouden "vrij snel" kunnen volgen, stelt het communiqué, "maar een mogelijke groepsvordering wordt complex, langdurig en duur, gezien het feit dat de sector zelf geen producten bezit en dat telers hun dienstverleners (exporteurs, logistieke bedrijven en rederijen) aansprakelijk stellen, die op hun beurt Transnet aansprakelijk stellen."
Het proces wordt ondersteund door de agrarische bedrijfskamer Agbiz en Sakeliga. Die laatste heeft zijn reputatie opgebouwd door de staat te dwingen tot dienstverlening in diverse sectoren door middel van rechtszaken.
"We geloven dat we als sector alles hebben gedaan wat we konden om Transnet te helpen en te ondersteunen met nauwkeurige exportprognoses en optimalisatie van de containerstroom naar de haven, maar dat we opnieuw in de steek gelaten zijn. Dit ondanks herhaalde inspanningen, ook met een bezoek midden december aan minister van Openbare Ondernemingen Pravin Gordhan om het management en de arbeiders te sensibiliseren rond de behoeften van de sector en de complexe situaties in het piekseizoen."
Het Fresh Produce Exporters' Forum en Fruit South Africa hebben nog geen formele communicatie over deze zaak uitgebracht.
Schepen die aanmeren bij de Cape Town Container Terminal
Er moet worden onderzocht of herstel kan worden bekomen van schade als gevolg van vertragingen op een schip-per-schip basis en als gevolg van ondermaats presteren van Transnet-personeel en of de door de staat beheerde havenautoriteit verwezen kan worden naar de Competition Commission. De sector zou heel graag zien dat de operaties in alle havens van Zuid-Afrika geprivatiseerd worden.
Tekort aan vrachtwagens tussen Kaapstad en Gqeberha
Een crisiskamer bestaande uit de fruitsector, rederijen en Transnet komt dagelijks bijeen om de havensituatie te beoordelen, die unaniem "een totale puinhoop" wordt genoemd, vooral sinds medio december 2023.
Druiven en steenfruit worden geladen op stukgoedschepen in Kaapstad, bij de particuliere terminal FPT, en worden ook over de weg vervoerd naar Gqeberha (Port Elizabeth). Maar er is een tekort aan koelvrachtwagens op die route – want vrachtwagens keren vaak zonder lading terug –, wat de transportkosten verder opdrijft.
"Vorige week hebben we zelfs een container met steenfruit bestemd voor Europa naar Durban gestuurd! Een paar jaar geleden zou iedereen je voor gek hebben verklaard om fruit voor Europa via Durban te vervoeren, maar zo ver zijn we nu", zegt een exporteur uit de West-Kaap tot slot.
