Laatste 40 jaar flinke schaalvergroting in land- en tuinbouw

In de periode 1980-2021 heeft er in de land- en tuinbouw een flinke schaalvergroting plaatsgevonden. Terwijl het aantal bedrijven met 64 procent afnam, nam de oppervlakte landbouwgrond met 10 procent af, zo deelt het Compendium voor de Leefomgeving in een bericht op basis van CBS-cijfers. In 2021 was het areaal tuinbouw onder glas met 10,6 duizend hectare iets groter (0,3 procent) dan in 2000. 

Grondsoort bepalend voor regionale verdeling gewassen
De ruimtelijke spreiding van bedrijfstypen hangt samen met de grondsoort ter plaatse, maar ook historische of economische redenen kunnen een belangrijke rol spelen. Akkerbouw is vooral te vinden op de vruchtbare kleigronden langs de kust van Friesland en Groningen, in de IJsselmeerpolders, op de Zuid-Hollandse eilanden, in Zeeland en in het westen van Noord-Brabant. Op de minder vruchtbare kleigronden en veengronden van het Friese weidegebied, het Groene Hart en West-Friesland is vooral melkveehouderij te vinden. Bollenteelt vindt plaats op de geestgronden achter de Noord-Hollandse en Zuid-Hollandse duinen, maar ook op de kleigronden rond Den Helder en Enkhuizen.

Glastuinbouw heeft zijn grootste concentratie in de regio Westland, omdat daar de (opengrondse) tuinbouw al vroeg floreerde. Dit kwam onder andere door de goede bodemgesteldheid, het lokale klimaat (relatief warm en zonnig), de nabijheid van een groot afzetgebied. Andere bedrijfstypen zijn minder gebonden aan grond soorten, maar hebben zich om historische of economische redenen in bepaalde gebieden geconcentreerd, zoals de kippen- en varkensbedrijven in de Gelderse Vallei en in het zuidoosten van Noord-Brabant.

Grasland op ruim de helft van de landbouwgrond
Het aandeel grasland (tijdelijk, blijvend en natuurlijk grasland) neemt vanaf 1980 af, maar blijft met 54 procent veruit het grootste deel van het areaal landbouwgrond. Het areaal blijvend grasland is sinds 1980 met ruim 40 procent afgenomen, terwijl het areaal tijdelijk grasland verzesvoudigde. In 2021 was er 984 duizend hectare grasland, waarvan 213 duizend hectare tijdelijk grasland (22 procent), 689 duizend hectare blijvend grasland (70 procent) en 82 duizend hectare natuurlijk grasland (8 procent).

Akkerbouw beslaat ruim een kwart van de landbouwgrond
Het areaal akkerbouw (inclusief de braakliggende grond) nam in de jaren 1980 tot 2000 met ruim 10 procent toe en daalde in de jaren 2000 tot 2021 met 17 procent tot 526 duizend hectare. Het areaal tuinbouw in de open grond had in de periode van 1980 tot 2000 een wisselend verloop. Over de gehele periode nam het areaal met 5 procent toe. Vanaf 2000 is er een stijgende trend, waarbij het areaal in de periode van 2000 tot 2021 met 17 procent toenam tot 95 duizend hectare.

Groei areaal glastuinbouw vlakt af
In 1980 was het areaal tuinbouw onder glas 8,8 duizend hectare. Het areaal steeg van 1980 tot 2000 met 20 procent tot 10,5 duizend hectare. In 2021 was het areaal tuinbouw onder glas met 10,6 duizend hectare iets groter (0,3 procent) dan in 2000. De meeste glastuinbouw vindt nog steeds in de Randstad plaats, maar staat onder grote ruimtedruk, vooral in het Westland. Nieuwe locaties voor glastuinbouw zijn vooral buiten de Randstad te vinden.

De provincie Zuid-Holland is altijd de grootste kassenprovincie geweest. In 2021 had Zuid-Holland 47 procent van de Nederlandse teeltoppervlakte glastuinbouw binnen zijn grenzen. Noord-Brabant komt inmiddels op de tweede plaats met 15 procent, Noord-Holland is derde met 10 procent en Limburg vierde met 9 procent glastuinbouw. De doelstelling van de provincies Noord-Holland en Zuid-Holland wat betreft glastuinbouw is het terugdringen van verspreide (oude) kassen en versterking van bestaande locaties en het ontwikkelen van nieuwe locaties. Bij de gemeenten heeft de gemeente Westland de meeste glastuinbouw en die neemt daar 80 procent van de cultuurgrond in beslag. Buiten de Randstad komt de glastuinbouw meer verspreid voor.

Bron: Compendium voor de Leefomgeving


Publicatiedatum:



Ook onze nieuwsbrief ontvangen? | Klik hier


Ander nieuws uit deze sector:


Schrijf je in voor onze dagelijkse nieuwsbrief om al het laatste nieuws direct per e-mail te ontvangen!

Inschrijven Ik ben al ingeschreven